آزمایش HPV در زنان و مردان و اهمیت آن [آمادگی + تفسیر نتایج]

امروزه با افزایش بیماری‌های مقاربتی، توجه به سلامت جنسی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. یکی از بیماری‌هایی که به‌طور فزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته، عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است که می‌تواند منجر به زگیل تناسلی شود. این ویروس بسیار شایع است و از طریق تماس پوستی، حتی بدون رابطه جنسی کامل، منتقل می‌شود. به دلیل توانایی HPV در ایجاد عوارض جدی مثل سرطان، آزمایش برای تشخیص این ویروس از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مقاله، به بررسی اهمیت و نحوه انجام آزمایش HPV و ارتباط آن با زگیل تناسلی می‌پردازیم.

 آزمایش HPV چیست؟

آزمایش HPV یک روش کارآمد برای تشخیص وجود ویروس پاپیلومای انسانی در بدن است. این آزمایش به پزشکان کمک می‌کند تا وجود ویروس را تشخیص داده و نوع آن را تعیین کنند، که این امر در درمان و پیشگیری از سرطان بسیار م,ثر است. نکته‌ای که باید در نظر گرفت این است که نتیجه مثبت آزمایش HPV به‌تنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست.

بسیاری از عفونت‌های HPV به‌طور خودبه‌خودی از بین می‌روند. با این حال، نتیجه مثبت می‌تواند نشان‌دهنده نیاز به پیگیری و انجام آزمایش‌های تکمیلی باشد. این آزمایش ابزاری ارزشمند برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم است و نقش مهمی‌در حفظ سلامت زنان ایفا می‌کند.

 چرا آزمایش HPV اهمیت دارد؟

ویروس پاپیلومای انسانی یکی از شایع‌ترین عفونت‌های مقاربتی است که از طریق تماس پوستی منتقل می‌شود. این ویروس دارای انواع مختلفی است که برخی از آن‌ها می‌توانند عوارض جدی از جمله سرطان ایجاد کنند. یکی از مهم‌ترین دلایل اهمیت آزمایش HPV، ارتباط نزدیک این ویروس با سرطان دهانه رحم است. تقریبا تمام موارد سرطان دهانه رحم به نوعی با HPV مرتبط هستند. بنابراین، تشخیص زودهنگام این ویروس می‌تواند در پیشگیری از این نوع سرطان بسیار موثر باشد.

علاوه بر این، برخی از انواع HPV می‌توانند منجر به ایجاد زگیل‌های تناسلی شوند. هرچند این زگیل‌ها معمولا خطرناک نیستند، اما می‌توانند ناراحت‌کننده و آزاردهنده باشند. بسیاری از افراد مبتلا به HPV از وجود این ویروس در بدن خود بی‌اطلاع هستند، چرا که این ویروس اغلب بدون علامت است و ممکن است سال‌ها در بدن باقی بماند. انجام تست HPV، برای تشخیص به موقع و درمان قطعی زگیل تناسلی مفید است.

چه افرادی باید آزمایش HPV را انجام دهند؟

توصیه‌های مربوط به انجام آزمایش HPV بسته به سن، جنسیت، سابقه پزشکی و نتایج آزمایش‌های قبلی متفاوت است. به طور کلی، بعضی از افراد به علت سن و شرایط برقراری رابطه جنسی، در شرایط پرخطرتر قرار می‌گیرند و حتما باید آزمایش اچ پی وی را انجام دهند.

• زنان بالای 30 سال: با افزایش سن، احتمال ابتلا به سرطان دهانه رحم به علت ویروس اچ پی وی بیشتر است. از همین جهت توصیه می‌شود که حتما زنان بالای 30 سال هر 5 سال یک بار آزمایش HPV را انجام دهند.
• افراد با سابقه نتایج غیرطبیعی: زنانی که در گذشته نتایج غیرطبیعی در تست‌های غربالگری داشته‌اند، ممکن است نیاز به غربالگری مکرر و دقیق‌تری داشته باشند.
• افراد با سیستم ایمنی ضعیف: افرادی که به دلیل بیماری‌هایی مانند HIV، پیوند عضو، یا مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی، سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض خطر عفونت مداوم HPV و پیشرفت آن به سمت سرطان هستند. این افراد باید تحت نظر پزشک، غربالگری منظم‌تری را انجام دهند.
• افراد فعال از نظر جنسی: با توجه به شیوع بالای HPV، هر فردی که از نظر جنسی فعال است، در معرض خطر ابتلا قرار دارد. این افراد بهتر است که هر چند وقت یک بار آزمایش HPV را انجام دهند و سلامت خود را بررسی نمایند.
• زنان با سابقه زگیل تناسلی: اگر قبلا درمان زگیل تناسلی زنان انجام شده و یا سلول‌های غیرطبیعی در ناحیه واژن خانم‌ها پس از تست پاپ اسمیر دیده شده‌اند، حتما باید غربالگری و تست HPV برای این افراد بیشتر و منظم‌تر انجام گردد.
• زنان متاهل (قبل از بارداری): حتی اگر خانم قبل از ازدواج، تست HPV انجام نداده است؛ توصیه می‌شود قبل از بارداری و یا حتی در دوران بارداری این تست را انجام دهد تا از انتقال ویروس به جنین جلوگیری شود.

نحوه انجام آزمایش‌ HPV

آزمایش HPV معمولا با نمونه‌گیری از سلول‌های دهانه رحم انجام می‌شود که این نمونه‌ها سپس از نظر وجود DNA ویروس HPV بررسی می‌شوند. این آزمایش توانایی تشخیص انواع کم‌خطر و پرخطر ویروس را دارد. انواع کم‌خطر معمولاً باعث زگیل‌های تناسلی می‌شوند، در حالی که انواع پرخطر می‌توانند منجر به تغییرات سلولی شوند که ممکن است به سرطان تبدیل شوند.

آزمایش HPV غالبا همراه با تست پاپ اسمیر انجام می‌شود. در حالی که پاپ اسمیر تغییرات سلولی را بررسی می‌کند، آزمایش HPV به‌طور مستقیم به دنبال ویروس می‌گردد. ترکیب این دو آزمایش، غربالگری دقیق‌تری را برای سرطان دهانه رحم فراهم می‌کند.

پزشکان معمولا این آزمایش را برای زنان بالای 30 سال توصیه می‌کنند، چرا که در این سن احتمال ابتلا به عفونت‌های مزمن HPV که می‌توانند منجر به سرطان شوند، بیشتر است. با این حال، در برخی موارد، ممکن است این آزمایش برای زنان جوان‌تر نیز تجویز شود.

انواع آزمایش‌ HPV

برای تشخیص زگیل تناسلی و سایر عوارض مرتبط با ویروس HPV، روش‌های متعددی وجود دارد. در ادامه به بررسی انواع آزمایش HPV می‌پردازیم:

آزمایش اسید استیک

در این روش، ضایعات مشکوک به HPV با اسید استیک مرطوب می‌شوند. طی ۵ تا ۱۰ دقیقه، اگر ضایعات سفید رنگ شوند، نشان‌دهنده‌ی وجود زگیل تناسلی است. این روش معمولاً برای تشخیص زگیل در مردان و نواحی مختلف بدن زنان، مانند دهانه رحم و لابیا، استفاده می‌شود.

کولپوسکوپی

این آزمایش توسط پزشک متخصص زنان به‌صورت سرپایی انجام می‌شود. در این روش، دهانه رحم و واژن با دقت معاینه می‌شوند و در صورت نیاز، اسید استیک برای تشخیص بهتر استفاده می‌شود. اگر ناحیه‌ای مشکوک به نظر برسد، پزشک ممکن است اقدام به نمونه‌برداری کند.

بیوپسی و نمونه ‌برداری

در صورتی که طی کولپوسکوپی، پزشک ناحیه‌ای مشکوک را شناسایی کند، از آنجا نمونه‌برداری می‌کند. این نمونه به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا شدت بیماری تعیین شود. این روش برای تشخیص دقیق برای زنان و مردان قابل استفاده است.

تست پاپ اسمیر

تست پاپ اسمیر، بهترین راه تشخیص اچ پی وی در خانم‌هاست که توسط پزشک انجام می‌شود. در این تست با کمک اسپوکولوم، دهانه واژن باز می‌شود و از مخاط درون دهانه رحم، نمونه برداری خواهد شد. این نمونه‌ها به آزمایشگاه ارسال و وجود HPV در آن‌ها بررسی می‌شود. تست پاپ اسمیر امکان تشخیص تغییرات سلولی و عفونت‌های رایج در دهانه رحم را به پزشک می‌دهد.

آزمایش‌های مبتنی بر DNA

در این روش به دو صورت ارزیابی جذب hc2 و تست HPV PCR می‌باشد، در روش ارزیابی جذب hc2، با استفاده از تکنیک‌های PCR انجام می‌شود و یکی از استانداردترین روش‌ها برای تشخیص HPV است. این آزمایش ساده و قابل تکرار است. همچنین در تست HPV PCR، با هدف بررسی توالی و شدت ناهنجاری‌های HPV انجام می‌شود و توصیه می‌شود که افراد در سن ۳۰ سالگی این تست را انجام دهند.

تفاوت آزمایش HPV با آزمایش پاپ اسمیر در چیست؟

آزمایش HPV و پاپ اسمیر هر دو برای بررسی سلامت دهانه رحم زنان به کار می‌روند، اما هدف و عملکرد متفاوتی دارند. پاپ اسمیر به‌منظور بررسی تغییرات غیرطبیعی سلول‌های دهانه رحم انجام می‌شود تا بتوان تغییراتی را که ممکن است به سرطان منجر شوند، شناسایی کرد. در این آزمایش، پزشک نمونه‌ای از سلول‌های دهانه رحم را جمع‌آوری کرده و آن‌ها را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند.

در مقابل، آزمایش HPV برای تشخیص ویروس پاپیلومای انسانی به کار می‌رود. این ویروس می‌تواند منجر به ایجاد زگیل‌های تناسلی شود و برخی از انواع آن با سرطان دهانه رحم مرتبط هستند. در حالی که پاپ اسمیر به وضعیت سلول‌ها توجه دارد، آزمایش HPV به دنبال وجود ویروس است. ترکیب این دو آزمایش به پزشکان کمک می‌کند تا به‌طور دقیق‌تر خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را پیش‌بینی و کنترل کنند.

بهترین زمان برای انجام تست HPV

اما چه زمانی باید آزمایش HPV را انجام داد؟ زمان انجام تست HPV برای هرکسی متفاوت است. به‌طور کلی، این تست برای سه گروه توصیه می‌شود: زنان و مردانی که علائم مشکوک به زگیل تناسلی دارند، زنانی که در تست پاپ اسمیر آن‌ها تغییرات غیرطبیعی مشاهده شده است، و زنانی که به سرطان دهانه رحم مبتلا شده‌اند.

معمولا توصیه می‌شود که زنان دو سال پس از شروع فعالیت جنسی، انجام تست پاپ اسمیر را آغاز کنند. برای زنان بالای 30 سال، حتی اگر نتیجه پاپ اسمیر طبیعی باشد، پزشک ممکن است تست HPV را نیز توصیه کند. این ترکیب تست‌ها می‌تواند به تشخیص زودهنگام تغییرات سلولی کمک کند و از بروز سرطان پیشگیری کند.

علائم هشداردهنده برای انجام آزمایش اچ پی وی

زگیل تناسلی، می‌تواند خانم‌ها و آقایان را در هر سنی درگیر کند. با این وجود بسیاری از افراد از غربالگری منظم خودداری می‌کنند و یا ترجیح می‌دهند به محض مشاهده علائم مشکوک، برای انجام این تست اقدام کنند. اگر علائم زیر را تجربه می‌کنید، حتما به متخصص زگیل تناسلی زنان و اورولوژی مردان مراجعه کنید:

• درد هنگام برقراری رابطه جنسی
• مشاهده خونریزی‌های غیرطبیعی از ناحیه تناسلی
• ترشحات غیر معمول از واژن
• مشاهده ضایعات گل کلمی شکل و برجستگی‌های غیر عادی
• احساس وجود زخم و توده در واژن
• درد گرفتن ناحیه تناسلی هنگام پریدن

نحوه آزمایش HPV در زنان

آزمایش HPV در زنان بیشتر رایج است، این آزمایش می‌تواند در همان زمان با آزمایش پاپ اسمیر انجام شود، یعنی نمونه‌ای از سلول‌های دهانه رحم جمع‌آوری می‌شود و علاوه بر بررسی تغییرات سلولی، وجود ویروس HPV نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. این آزمایش به ویژه برای زنان بالای ۳۰ سال اهمیت دارد، زیرا احتمال ابتلا به سرطان دهانه رحم در این سن بیشتر است. ترکیب آزمایش HPV و پاپ اسمیر به پزشکان کمک می‌کند تا تغییرات سلولی و وجود ویروس را همزمان بررسی کنند و در صورت نیاز، اقدامات درمانی لازم را انجام دهند.

آمادگی زنان برای انجام آزمایش HPV

برای جلوگیری از کاذب بودن نتیجه تست HPV، خانم‌ها باید برای انجام این آزمایش به خوبی آماده شوند. در غیر این صورت امکان تشخیص زگیل تناسلی بدخیم از خوش خیم وجود نداشته و خطاهای زیادی رخ می‌دهند. برای آمادگی جهت انجام این تست، اقدامات زیر را انجام دهید:

• از انجام این آزمایش در دوران قاعدگی و پریودی خود خودداری کنید.
• به هیچ وجه از کرم‌ها، ژل‌ها و پمادهای واژینال قبل از انجام آزمایش استفاده نکنید.
• ناحیه واژن و تناسلی خود را با شوینده‌های ملایم بشویید و خشک کنید.
• از مواد شوینده قوی و عطری برای نواحی تناسلی و واژن خودتان استفاده نکنید.
• 2 روز قبل از انجام آزمایش، رابطه جنسی نداشته باشید.

آزمایش HPV در مردان

آزمایش HPV در مردان معمولا به‌صورت گسترده مانند زنان انجام نمی‌شود. با این حال، در موارد خاص مانند وجود زگیل‌های تناسلی یا سابقه تماس با فرد مبتلا به HPV، این آزمایش، توصیه می‌شود. برای انجام این آزمایش، نمونه‌ای از سلول‌های ناحیه تناسلی مردان گرفته می‌شود و برای بررسی به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

نحوه نمونه برداری زگیل در مردان

برای تشخیص زگیل تناسلی در مردان و اطمینان از وجود ویروس HPV در این ناحیه، پزشک از نواحی مشکوک نمونه برداری انجام می‌دهد. برای اینکه بیوپسی تناسلی آقایان نتایج قابل استنادی داشته باشد، نباید آقایان 2 روز قبل از آزمایش رابطه جنسی داشته باشند. نمونه برداری در مطب پزشک و پس از شستشوی دقیق ناحیه تناسلی انجام می‌گردد.

مایع منی، سطح آلت تناسلی و ترشحات مجاری ادراری، نواحی متداول برای نمونه برداری زگیل در مردان هستند؛ اما به غیر از نواحی می‌تواند از بخش‌های زیر نیز نمونه برداری کرد:

• سطح آلت تناسلی
• حفره هشتی یا حفره پوستی نزدیک به سر آلت
• ختنه‌گاه
• ادرار آقایان
• مقعد و کانال آن
• بیضه و کیسه بیضه

 تفسیر آزمایش HPV

تفسیر نتیجه آزمایش HPV به دو صورت مثبت و منفی انجام می‌شود. اگر نتیجه منفی باشد، به این معناست که ویروس در نمونه شما شناسایی نشده است. اما اگر نتیجه مثبت باشد، نشان‌دهنده وجود ویروس در بدن است. در صورت مثبت بودن نتیجه، نوع ویروس یا ژنوتیپ آن نیز مشخص می‌شود. برخی از انواع HPV پرخطر هستند و نیاز به توجه ویژه و درمان دقیق‌تری دارند.

راهنمای تفسیر نتایج تست HPV و پاپ اسمیر متناقض

بسیاری از خانم‌ها قبل از انجام تست HPV، یک بار پاپ اسمیر انجام داده‌اند و به علت وجود علائم غیر طبیعی و یا به توصیه پزشک این تست را نیز به صورت تکمیلی انجام می‌دهند. موضوع زمانی چالش برانگیز می‌شود که با وجود انجام دو تست مجزا، نتایج به صورت متناقض هستند. به طور مثال نتیجه تست HPV مثبت و پاپ اسمیر منفی است. در این حالت یا باید آزمایش تکرار شود، یا اینکه به شرح زیر تقسیر گردد.

میزان خطا در نتایج آزمایش HPV

آزمایش HPV مانند هر آزمایش دیگری، احتمال خطا دارد و ممکن است نتیجه مثبت و یا منفی آزمایش، کاذب باشد. البته خطای این آزمایش معمولا در افراد زیر 30 سال اتفاق می‌افتد و اگر به مراکز معتبر مانند کلینیک رونا برای انجام آزمایش مراجعه شود، احتمال خطا نیز پایین‌تر می‌آید. نتایج کاذب این آزمایش به دو صورت زیر هستند:

• نتیجه منفی کاذب: این رایج‌ترین خطا در نتیجه آزمایش HPV است. در واقع شما به ویروس اچ پی وی مبتلا هستید، اما نتیجه آزمایش منفی است. اگر علائم زگیل تناسلی در مردان و زنان، همچنان وجود دارند؛ بهتر است که به نتیجه آزمایش اتکا نشود و دوباره آزمایش انجام گردد.
• نتیجه مثبت کاذب: در این حالت شما به ویروس HPV مبتلا نیستید، اما نتیجه آزمایش به صورت کاذب ابتلای شما به این ویروس را نشان می‌دهد. اگر مطمئن به عدم برقراری رابطه جنسی پرخطر هستید و علائم جدی ندارید، بهتر است که دوباره آزمایش بدهید تا جواب دقیق‌تر مشخص شود.

آزمایش HPV را کجا انجام دهیم؟

مراکز ارائه دهنده خدمات درمان HPV در زنان و مردان، امکان انجام تست HPV را نیز ارائه می‌کنند. برای جلوگیری از هر گونه خطا و کاذب بودن نتایج این آزمایش، پیشنهاد می‌کنیم که به کلینیک HPV رونا مراجعه کنید. در این کلینیک با بهترین تجهیزات آزمایشات تخصصی این ویروس انجام می‌شوند. ضمن اینکه پزشکان حاضر در کلینیک، تسلط کامل روی علائم زگیل و اچ پی وی دارند و می‌توانند با یک معاینه فیزیکی، تا 99% از وجود یا عدم وجود این ویروس مطمئن شوند.

نتیجه‌گیری

آزمایش HPV یکی از روش‌ها‌ی مهم در پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم است. این آزمایش به شما کمک می‌کند تا از سلامت جنسی خود مطلع شوید و در صورت نیاز، اقدامات درمانی مناسب را انجام دهید. به همین دلیل، توصیه می‌شود که این آزمایش به‌طور منظم انجام شود تا از عوارض جدی ناشی از ویروس HPV جلوگیری شود. معمولا این آزمایش برای افراد زیر ۳۰ سال توصیه نمی‌شود، زیرا در این سنین کاربرد کمتری دارد؛ اما اگر علائم زگیل تناسلی را در خود مشاهده کردید، حتما برای انجام تست اقدام کنید.

سوالات متداول

چگونه می‌توان از HPV و سرطان دهانه رحم پیشگیری کرد؟

سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند که تمامی زنان ۳۰ تا ۴۹ ساله، برای تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم، تحت غربالگری قرار بگیرند. این آزمایش‌ها، تغییرات پیش از سرطانی دهانه رحم را شناسایی می‌کنند تا بتوان قبل از بروز سرطان، درمان را آغاز کرد.

هر چند وقت یک بار باید تست HPV تکرار شود؟

حتی اگر نتیجه غربالگری و تست HPV منفی باشد، توصیه می‌شود این آزمایش هر ۳ تا ۵ سال یکبار تکرار شود. با انجام این کار در صورت ابتلا به این ویروس، درمان سریع‌تر انجام شده و از عوارض خطرناک جلوگیری خواهد شد.

چه زمانی باید برای آزمایش HPV اقدام کرد؟

طبق دستورالعمل‌ها، آزمایش پاپ اسمیر هر ۳ سال یکبار برای زنان فعال از نظر جنسی و از سن ۲۱ سالگی توصیه می‌شود. برخی زنان در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به HPV هستند؛ همچنین آزمایش مولکولی HPV به عنوان جایگزین هر ۵ سال یک بار برای زنان ۳۰ تا ۶۵ ساله با ریسک متوسط پیشنهاد می‌شود.

آزمایش پاپ اسمیر چیست و چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش پاپ اسمیر یا تست پاپ، روشی برای غربالگری سرطان دهانه رحم است که در آزمایشگاه‌های پاتولوژی انجام می‌شود. در این آزمایش، سلول‌های دهانه رحم به آرامی جمع‌آوری شده و از نظر رشد غیرطبیعی بررسی می‌شوند.

آزمایش مولکولی برای تشخیص ویروس HPV چگونه انجام می‌شود؟

در آزمایش مولکولی HPV، ماده ژنتیکی ویروس در آزمایشگاه‌های ژنتیک شناسایی می‌شود و نوع ویروس مشخص می‌گردد.

HPV در دوران بارداری چگونه درمان می‌شود؟

در حال حاضر، درمان قطعی برای HPV وجود ندارد و بیشتر خانم‌های باردار نیازی به درمان ندارند. درمان‌ها معمولاً بر مدیریت علائم متمرکز است و HPV به طور معمول خطری برای جنین ایجاد نمی‌کند.