زگیل تناسلی بدخیم و پر خطر | پیشگیری و درمان آن چگونه است؟

زگیل تناسلی بدخیم، یکی از بیماری‌های مقاربتی شایع در سراسر جهان است که می‌تواند عوارض جدی و حتی کشنده‌ای به همراه داشته باشد. در حالی که اکثر موارد زگیل تناسلی خوش‌خیم هستند، اما انواع بدخیم آن، به ویژه آن مواردی که توسط سویه‌های پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شوند، می‌توانند منجر به انواع سرطان‌ها از جمله سرطان دهانه رحم، مقعد، آلت تناسلی، واژن، فرج و حتی سرطان‌های سر و گردن شوند. در این مقاله قصد بررسی زگیل تناسلی بدخیم و پرخطر، نحوه تشخیص و درمان آن را داریم.

زگیل تناسلی بدخیم یا پرخطر چیست؟

بیش از 200 نوع ویروس اچ پی وی ایجاد کننده زگیل تناسلی وجود دارند که برخی از آن‌ها باعث ایجاد زگیل‌های خوش‌خیم در نواحی تناسلی، مقعد، دهان و گلو می‌شوند و برخی دیگر، موسوم به انواع پرخطر یا انکوژنیک (سرطان‌زا)، می‌توانند منجر به تغییرات سلولی پیش‌سرطانی و در نهایت سرطان شوند.

به طور معمول، سویه‌های 6 و 11 HPV عامل بیش از 90 درصد زگیل‌های تناسلی خوش‌خیم هستند. اما سویه‌های پرخطر مانند HPV 16 و 18، نقش مهمیدر ایجاد انواع سرطان‌های مرتبط با زگیل تناسلی ایفا می‌کنند. این ویروس‌ها از طریق تماس پوست به پوست، به ویژه در طول رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی منتقل می‌شوند. حتی تماس با نواحی آلوده که زگیل قابل مشاهده‌ای ندارد نیز می‌تواند منجر به انتقال ویروس شود.

انواع زگیل تناسلی بدخیم

زگیل تناسلی بدخیم در خانم‌ها و آقایان زمانی ایجاد می‌شود که سویه‌های پرخطر ویروس HPV وارد بدن آن‌ها شوند. بیش از 12 نوع سویه پرخطر این ویروس در جهان وجود دارند که اگرچه احتمال ابتلا به آن‌ها نسبت به سویه‌های کم خطر، کمتر است؛ اما باز هم شناخت آن‌ها برای هر فردی ضروری است. انواع سویه‌های پرخطر ویروس اچ پی وی که باعث ایجاد زگیل تناسلی پرخطر می‌شوند، عبارتند از:

• HPV 16
• HPV 18
• HPV 31
• HPV 33
• HPV 35
• HPV 39
• HPV 45
• HPV 51
• HPV 52
• HPV 56
• HPV 58
• HPV 59
• HPV 68

در میان انواع ویروس‌های ذکر شده، سویه‌های 16 و 18 پرخطرتر و عامل اصلی ابتلا به سرطان‌های دهانه رحم می‌باشند. با این حال، امکان درمان HPV 16 و HPV 18 نیز با مراجعه به متخصصان کاربلد در این حوزه، امکان‌پذیر است.

علائم و شکل زگیل تناسلی پر خطر

اغلب عفونت‌های ناشی از HPV با کمک عملکرد سیستم ایمنی بدن، حتی قبل از شکل‌گیری زگیل تناسلی از بین می‌روند؛ اما در برخی از موارد نشانه‌های ظاهری این ویروس در نواحی تناسلی دیده می‌شوند. اینکه بتوان زگیل تناسلی پرخطر را از نوع خوش خیم و کم خطر تشخیص داد، کار ساده‌ای نیست و از بسیاری از جهات غیرممکن نیز می‌باشد.

با این وجود هر زمانی که متوجه ضایعات مسطح، گل کلمی شکل و برجسته روی نواحی مختلف تناسلی خود شدید، حتما به موقع برای درمان HPV به پزشک مراجعه کنید. زگیل‌های تناسلی در نواحلی مختلفی از بدن زنان و مردان رشد می‌کنند:

• در زنان: معمولا زگیل‌های تناسلی در ناحیه فرج، اطراف مقعد، دهانه رحم یا واژن ظاهر می‌شوند.
• در مردان: معمولا زگیل‌های تناسلی در آلت تناسلی، کیسه بیضه یا اطراف مقعد دیده می‌شوند.

اگر این ویروس سال‌ها در بدن بماند، ممکن است علائمی‌مثل توده‌های کوچک، خونریزی یا درد ایجاد کند و سلول‌های سالم بدن ممکن است کم کم به سلول‌های سرطانی تبدیل شوند.

زگیل تناسلی پر خطر چگونه تشخیص داده می‌شود؟

 تشخیص زگیل تناسلی نیاز به تخصص و تجربه پزشک دارد. اگر هر نوع تغییر غیرعادی در بدن خود دیدید، باید حتما به دکتر مراجعه کنید. پزشکان می‌توانند با آزمایش‌های مخصوص، وجود این ویروس را تشخیص دهند. مراقبت از سلامتی و چکاپ منظم، بهترین راه برای محافظت از خودتان در برابر این نوع ویروس‌ها می‌باش. در مرکز درمان زگیل تناسلی در غرب تهران با چند روش مختلف، امکان تشخیص زگیل تناسلی پرخطر وجود دارد:

• معاینه: در اولین قدم پزشک با معاینه فیزیکی و بررسی چشمی، ضایعات قرار گرفته در ناحیه تناسلی را بررسی و آن‌ها را تشخیص می‌دهد.
• تست پاپ اسمیر: یک روش تشخیص زگیل تناسلی در زنان، تست پاپ اسمیر است. این تست به طور منظم برای غربالگری تغییرات سلولی پیش‌سرطانی در دهانه رحم انجام می‌شود.
• کولپوسکوپی: در صورت غیرطبیعی بودن نتایج پاپ اسمیر یا تست HPV، پزشک ممکن است از کولپوسکوپی برای معاینه دقیق‌تر دهانه رحم با استفاده از میکروسکوپ مخصوص استفاده کند.
• نمونه‌برداری: اگر متخصص با روش‌های قبلی نتواند تشخیص دقیقی بدهد، ممکن است از دهانه رحم خانم‌ها نمونه‌ای بردارد و آن را آزمایش کند.
• تست DNA: تست دی ان ای یک آزمایش دقیق‌تر است که می‌تواند وجود ویروس را در بدن نشان دهد.
• آزمایش HPV: این آزمایش معمولا فقط برای قسمت‌های خاصی از بدن همچون دهانه رحم و مقعد انجام می‌شود و می‌تواند نشان دهد آیا ویروسی که باعث ایجاد زگیل تناسلی بدخیم می‌شود در بدن هست یا خیر. پزشکان معمولا در دو حالت این آزمایش را انجام می‌دهند:
  • اگر نتیجه تست پاپ اسمیر (یک آزمایش دیگر) در خانم‌ها غیرطبیعی باشد.
  • اگر فرد بیشتر از 30 سال سن داشته باشد.

یکی از روش‌های خانگی برای تشخیص زگیل تناسلی، ریختن سرکه روی نواحی مشکوک است. معمولا زگیل‌های تناسلی در اثر مواجهه با اسید سرکه، به رنگ سفید در می‌آیند و راحت‌تر قابل تشخیص‌اند.

سرطان‌های مرتبط با زگیل تناسلی بدخیم (HPV پرخطر)

عفونت با سویه‌های پرخطر HPV، اگرچه همیشه منجر به سرطان نمی‌شود، اما ریسک ابتلا به انواع خاصی از سرطان‌ها را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. همین موضوع، ایجاب می‌کند که قبل از شکل‌گیری و گسترش سلول‌های سرطانی، زگیل تناسلی بدخیم درمان شده و از ابتلا به سرطان جلوگیری کرد. از جمله سرطان‌های مرتبط با زگیل تناسلی پرخطر عبارتند از:

• سرطان مقعد: بیش از 90 درصد موارد سرطان مقعد با عفونت HPV مرتبط است. این سرطان ممکن است با علائمی همچون مشاهده زگیل مقعد و خونریزی در این ناحیه همراه باشد.
• سرطان‌های دهان و حلق (اوروفارنژیال): حدود 70 درصد از این سرطان‌ها در جهان توسط HPV ایجاد می‌شوند. این سرطان‌ها رایج‌ترین سرطان‌های مرتبط با HPV در این ناحیه هستند و معمولا به علت غیر قابل مشاهده بودن فضای داخل دهان، دیر تشخیص داده می‌شوند.
• سرطان دهانه رحم: تقریبا تمامی موارد سرطان دهانه رحم ناشی از عفونت HPV است. این عفونت می‌تواند سال‌ها (حتی بیش از 20 سال) قبل از بروز سرطان رخ دهد. به همین دلیل، غربالگری منظم مانند تست پاپ اسمیر و تست HPV برای تشخیص زودهنگام تغییرات سلولی پیش‌سرطانی و جلوگیری از بروز سرطان حیاتی است.
• سرطان واژن و فرج: این سرطان‌ها نیز با عفونت HPV، به خصوص سویه‌های پرخطر مرتبط هستند؛ اما احتمال ابتلا به آن‌ها نسبت به سرطان دهانه رحم کمتر است.
• سرطان آلت تناسلی: عفونت HPV پرخطر در مردان می‌تواند ریسک ابتلا به سرطان آلت تناسلی را افزایش دهد. از همین جهت به محض مشاهده ضایعات مشابه با زگیل روی آلت تناسلی، باید برای تشخیص کم‌خطر و پرخطر بودن آن به پزشک مراجعه کرد.
• سرطان‌های سر و گردن: علاوه بر سرطان‌های دهان و حلق، HPV با برخی دیگر از سرطان‌های ناحیه سر و گردن نیز مرتبط است.

آیا درمانی برای زگیل تناسلی بدخیم وجود دارد؟

زگیل تناسلی پرخطر زمانی از بین می‌رود که سیستم ایمنی بدن آن را به طور کامل دفع کند. حتی در اکثر مواقع، قبل از اینکه نشانه‌های ظاهری زگیل روی پوست ناحیه تناسلی پدیدار شوند، سیستم ایمنی بدن با 2 سال مبارزه جانانه، ویروس‌های HPV را از بدن دفع کرده و از بین برده است.

تا به امروز، داروی خاصی برای دفع ویروس HPV روی کار نیامده و درمان‌های موجود، تنها برای درمان زگیل تناسلی در زنان و مردان و حذف سلول‌های پرخطر از روی پوست هستند. تقویت سیستم ایمنی در برابر زگیل تناسلی، بهترین راه برای درمان زگیل تناسلی بدخیم است. درمان‌هایی که برای از بین بردن زگیل استفاده می‌شوند، با وجود اینکه خود ویروس HPV را ریشه‌کن نمی‌کنند؛ اما منجر به کاهش تعداد زگیل‌ها شده و خطر انتقال ویروس را به حداقل می‌رسانند.

راه‌های تقویت سیستم ایمنی برای درمان زگیل تناسلی بدخیم

از آنجایی که هیچ درمان قطعی برای پاکسازی بدن از ویروس HPV وجود ندارد، بهترین راه برای درمان زگیل تناسلی بدخیم تقویت سیستم ایمنی بدن است. در این صورت خود بدن می‌تواند راحت‌تر با این ویروس مبارزه کرده و آن را دفع کند.

• مصرف میوه و سبزیجات: میوه و سبزیجات تازه و سالم به علت داشتن ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات مغذی، می‌توانند به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کنند. حتما روزانه برای حفظ سلامت عمومی و مبارزه با انواع ویروس‌های پرخطر HPV از آن‌ها استفاده کنید.
• ترک سیگار: سیگار و دخانیات عامل اصلی ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن هستند. سعی کنید که کشیدن سیگار را به حداقل برسانید و از الکل و دخانیات استفاده نکنید.
• کاهش استرس: استرس عامل ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن است. خودتان را به آرامش دعوت کنید و تا حد ممکن ریلکس کنید تا استرس موجب تضعیف سیستم ایمنی بدن نگردد.
• مصرف مکمل‌های تقویت کننده: مکمل‌های تقویت‌کننده سیستم ایمنی بدن که حاوی ویتامین C، زینک و ریزمغذی‌های ضروری هستند، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و نقش مهمی در درمان زگیل تناسلی بدخیم دارند.
• ورزش و فعالیت بدنی منظم: داشتن فعالیت بدنی منظم و ورزش کردن، نه تنها استرس را کاهش می‌دهند؛ بلکه باعث ایجاد آرامش و تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شوند.

تحقیقات نشان می‌دهند افراد زیر 35 سال در صورت ابتلا به زگیل تناسلی بدخیم، راحت‌تر و سریع‌تر آن را دفع می‌کنند؛ زیرا سیستم ایمنی بدنی آن‌ها قادر به مبارزه بهتر با این ویروس‌هاست.

روش‌های درمان زگیل تناسلی پر خطر

زگیل تناسلی بدخیم می‌تواند باعث نگرانی زیادی شود، اما خبر خوب این است که روش‌های مختلفی برای درمان ضایعات و علائم آن وجود دارد. بهترین راه درمان زگیل تناسلی برای هر فرد می‌تواند متفاوت باشد؛ اما معمولا روش‌های کلینیک همچون لیزر و کرایوتراپی بهترین راه درمان نمونه‌های پرخطر هستند.

استفاده از پماد

گاهی اوقات، پزشک ممکن است پمادهای خاصی را تجویز کند که روی زگیل‌ها مالیده می‌شوند. این پمادها معمولا حاوی موادی هستند که به سیستم ایمنی بدن کمک می‌کنند تا با ویروس مبارزه کند و رشد سلول‌های زگیل را متوقف کند، این پماد‌ها، ضایعات زگیل را خشک می‌کند و پس از مدتی از بین می‌برد. پماد برای زگیل تناسلی پرخطر معمولا همزمان با سایر روش‌های درمانی تجویز می‌شود.

لیزر درمانی

در درمان زگیل تناسلی با لیزر، پزشک از اشعه لیزر برای سوزاندن و از بین بردن بافت زگیل استفاده می‌کند. نور لیزر، حرارتی را به سلول‌های داخل زگیل منتقل می‌کند و باعث از بین رفتن بافت میان‌بافتی سلول‌های زگیل می‌گردد. درمان زگیل پرخطر با لیزر معمولا در یک جلسه شما را به نتیجه موثر می‌رساند و احتمال عود مجدد زگیل‌های پرخطر و بدخیم به حداقل می‌رسد.

کرایوتراپی (سرمادرمانی)

کرایوتراپی با استفاده از سرمای شدید برای از بین بردن بافت زگیل تناسلی، می‌تواند زگیل‌های پرخطر و سلول‌های سرطان زا را از بین ببرد. در این روش، پزشک از نیتروژن مایع استفاده می‌کند که بسیار سرد است (حدود منفی 196 درجه سانتیگراد). وقتی این ماده روی زگیل اسپری می‌شود، باعث یخ زدن و از بین رفتن بافت زگیل می‌شود. این روش معمولا درد کمی دارد و نیاز به بی‌حسی ندارد.

الکتروکوتر

در این روش، از جریان الکتریکی برای سوزاندن و برداشتن زگیل استفاده می‌شود. پزشک یک وسیله شبیه قلم دارد که نوک آن داغ می‌شود و با لمس زگیل، آن را می‌سوزاند. قبل از این کار، معمولا از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود تا درد کمتری احساس کنید.

جراحی

گاهی اوقات، مخصوصا اگر زگیل‌ها بزرگ و بدخیم باشند یا به روش‌های دیگر جواب ندهند، ممکن است نیاز به جراحی باشد. در این روش، پزشک با استفاده از چاقوی جراحی و برش، زگیل را برمی‌دارد. این کار معمولا تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و ممکن است نیاز به بخیه داشته باشد.

پیشگیری از زگیل تناسلی بدخیم

همیشه این موضوع را به یاد داشته باشید که زگیل تناسلی بدخیم به‌راحتی از زگیل خوش خیم قابل شناسایی نیست. پس پیشگیری بهترین راه مقابله با زگیل تناسلی بدخیم و سرطان‌های مرتبط با HPV است. رعایت نکات مراقبتی، کاهش تعداد شرکای جنسی و حتی استفاده از واکسن، همگی بسیار مفید هستند. در ادامه راه‌های متداول پیشگیری از زگیل را بررسی می‌کنیم:

• واکسیناسیون HPV: تزریق واکسن HPV، به خصوص قبل از شروع فعالیت جنسی، موثرترین راه برای پیشگیری از عفونت با سویه‌های پرخطر ویروس و انواع سرطان‌های مرتبط است. خرید و تزریق این واکسن برای دختران و پسران و تمامی افراد قبل از ازدواج توصیه می‌شود.
• استفاده از کاندوم: استفاده صحیح و مداوم از کاندوم در طول رابطه جنسی، می‌تواند خطر انتقال HPV را کاهش دهد، اما از آنجایی که ویروس می‌تواند در نواحی پوشیده نشده توسط کاندوم نیز وجود داشته باشد، محافظت کامل نیست.
• کاهش تعداد شرکای جنسی: داشتن شرکای جنسی کمتر، ریسک ابتلا به عفونت‌های مقاربتی از جمله HPV را کاهش می‌دهد.
• غربالگری منظم: انجام منظم تست پاپ اسمیر و تست HPV برای زنان، به تشخیص زودهنگام تغییرات پیش‌سرطانی و جلوگیری از بروز سرطان دهانه رحم کمک می‌کند. آقایان نیز به محض مشاهده ضایعات غیرطبیعی، باید به پزشک مراجعه کنند.
• خودداری از رابطه جنسی پرخطر: پرهیز از برقراری رابطه جنسی با افرادی که ممکن است به عفونت‌های مقاربتی مبتلا باشند را جدی بگیرید. ممکن است زگیل تناسلی در آن فرد کم خطر باشد، اما پس از شکل گرفتن در بدن شما به نمونه پرخطر و بدخیم تبدیل شود.

کلام آخر

هر کدام از روش‌های درمان زگیل تناسلی بدخیم مزایا و معایب خودشان را دارند. بهترین متخصص در کلینیک درمان زگیل تناسلی در شمال تهران، بر اساس اندازه، تعداد و محل زگیل‌ها و همچنین شرایط سلامتی شما، بهترین روش را پیشنهاد می‌دهد. کلینیک HPV رونا با حضور دکتر محمد رنجبری و دکتر الهه تاج احمدی، امکان درمان زگیل تناسلی بدخیم با کمترین عارضه و با روش‌های جدید را فراهم کرده است. بعد از درمان، ممکن است کمی‌درد، قرمزی یا تورم داشته باشید که طبیعی است و معمولا به سرعت بهبود می‌یابد.

سوالات متداول

• آیا همه زگیل‌های تناسلی خطرناک هستند؟

خیر، همه زگیل‌های تناسلی خطرناک نیستند. فقط برخی از آن‌ها که توسط انواع خاصی از ویروس HPV ایجاد می‌شوند، پرخطر محسوب می‌شوند.

• چطور می‌توانم بفهمم زگیل تناسلی‌ام بدخیم است یا نه؟

تشخیص دقیق فقط توسط پزشک و با انجام آزمایش‌های مخصوص امکان‌پذیر است. ظاهر زگیل به تنهایی نمی‌تواند نشان دهد که بدخیم است یا خیر.

• آیا زگیل تناسلی بدخیم درد دارد؟

معمولا زگیل‌های تناسلی، چه بدخیم و چه خوش‌خیم، درد ندارند؛ اما ممکن است باعث خارش یا ناراحتی غیر طبیعی شوند که به علت آسیب به پوست است.

• آیا زگیل تناسلی بدخیم قابل درمان است؟

ضایعات و علائم زگیل‌های تناسلی بدخیم با روش‌هایی مثل استفاده از پماد، لیزر درمانی، کرایوتراپی، الکترو کوتر و جراحی قابل درمان هستند. اما متاسفانه ویروس HPV درمان قطعی ندارد و فقط با گذر زمان و تقویت سیستم ایمنی ممکن است از بین برود.

• آیا زگیل تناسلی بدخیم می‌تواند به سرطان تبدیل شود؟

برخی از انواع زگیل‌های تناسلی بدخیم می‌توانند در طول زمان به سرطان تبدیل شوند. به همین دلیل پیگیری و درمان به موقع بسیار مهم است.

• آیا واکسنی برای جلوگیری از زگیل تناسلی بدخیم وجود دارد؟

بله. واکسن‌هایی مثل واکسن گارداسیل وجود دارند که با تزریق در سنین مناسب می‌توانند از ابتلا به برخی از انواع خطرناک ویروس HPV جلوگیری کنند.

• آیا استفاده از کاندوم از ابتلا به زگیل تناسلی بدخیم جلوگیری می‌کند؟

استفاده از کاندوم خطر ابتلا را کاهش می‌دهد، اما محافظت 100 درصد ایجاد نمی‌کند، زیرا ویروس می‌تواند از طریق تماس پوستی نیز منتقل شود و کاندوم همه مناطق آلت تناسلی را پوشش نمی‌دهد.

• آیا زگیل تناسلی بدخیم فقط در ناحیه تناسلی ظاهر می‌شود؟

خیر، لزوما به این شکل نیست. اگرچه بیشتر در ناحیه تناسلی دیده می‌شوند، اما ممکن است در نواحی دیگر مانند دهان، گلو یا مقعد نیز ظاهر شوند.

• آیا مردان هم ممکن است زگیل تناسلی بدخیم بگیرند؟

بله، هم مردان و هم زنان می‌توانند به زگیل تناسلی بدخیم مبتلا شوند، ولی ریسک تبدیل این ویروس به سرطان در زنان بیشتر از مردان است.

• اگر شریک جنسی‌ام زگیل تناسلی بدخیم داشته باشد، حتما من هم مبتلا می‌شوم؟

خیر. لزومی بر این اتفاق نیست؛ اما خطر ابتلا بالا می‌رود. بهتر است هر دو نفر به پزشک مراجعه کنید و آزمایش دهید و حتما برای برقراری رابطه جنسی از کاندوم استفاده کنید.

توجه: مطالب این مقاله توسط پزشک تایید شده‌اند.