زگیل پوستی چیست و چگونه درمان می‌شود؟ + علت ابتلا

زگیل پوستی، یکی از مشکلات شایع پوستی است که ممکن است برای هر فردی در طول زندگی پیش بیاید. این برجستگی‌های کوچک و اغلب بی‌خطر، معمولا به دلیل نوعی ویروس از خانواده‌ HPV (ویروس پاپیلوم انسانی) به وجود می‌آیند و در نواحی مختلف بدن ظاهر می‌شوند. با وجود بی‌خطر بودن اکثر زگیل‌های پوستی، درمان آن‌ها باید در اولویت قرار بگیرد تا احتمال رشد و وسعت گرفتن این زگیل‌ها به حداقل برسد. اگر می خواهید بدانید زگیل پوستی چیست و راه‌های درمان آن چه هستند، در ادامه مقاله همراه ما باشید.

زگیل پوستی چیست؟

زگیل پوستی یک ضایعه برجسته، زبر و ناهموار روی پوست است که توسط ویروس HPV یا پاپیلومای انسانی ایجاد می‌شود. این ویروس که بیش از 100 نوع مختلف دارد، سلول‌های سطحی پوست را آلوده کرده و باعث رشد سریع و غیرطبیعی آن‌ها می‌شود. زگیل‌ها مسری هستند و می‌توانند از طریق تماس مستقیم پوست با پوست یا تماس با اشیاء آلوده (مانند حوله، کفپوش حمام عمومی، یا وسایل مشترک) به دیگران منتقل شوند. همچنین، ویروس می‌تواند از یک ناحیه از بدن فرد به نواحی دیگر نیز سرایت کند.

علت ابتلا به زگیل پوستی

علت ابتلا به زگیل پوستی را می‌توان به عفونت ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی نسبت داد. این ویروس بسیار مسری است و به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود. با آگاهی از روش‌های انتقال این ویروس و دلیل زگیل میتوان از انتقال و ابتلا به زگیل پوستی پیشگیری کرد.

• تماس مستقیم پوست با پوست: شایع‌ترین راه انتقال زگیل پوستی، تماس مستقیم پوست با پوست است. هنگامی که پوست سالم شما با پوست آلوده مبتلا به HPV، تماس پیدا می‌کند. ویروس می‌تواند وارد بدن شود.
• تماس با سطوح آلوده: ویروس HPV می‌تواند برای مدتی روی سطوح مرطوب و گرم زنده بماند. تماس با این سطوح می‌تواند منجر به انتقال ویروس شود؛ اما احتمال آن به شدت از تماس مستقیم پوست با پوست کمتر است.
• راه رفتن پابرهنه در مکان‌های عمومی: راه رفتن در مکان‌های عمومی مانند استخرها، رختکن‌ها، حمام‌های عمومی و یا سالن‌های ورزشی ریسک انتقال زگیل پوستی را افزایش می‌دهد. این سطوح به دلیل رطوبت و تجمع سلول‌های پوستی، محیط مناسبی برای بقای ویروس هستند.
• سرایت از طریق خراشیدگی‌ها و بریدگی‌ها: ویروس HPV از طریق بریدگی‌ها، خراش‌ها، یا هرگونه آسیب دیگر در لایه محافظ پوست، راحت‌تر وارد بدن می‌شود. اگر زخم در تماس مستقیم با محیط آلوده قرار بگیرد، ویروس به راحتی وارد بدن و پوست می‌شود.
• انتقال از خود فرد: این حالت زمانی رخ می‌دهد که ویروس از یک ناحیه از بدن فرد به ناحیه دیگری از همان بدن منتقل می‌شود. برای مثال، زمانی که فرد اقدام به خراشیدن و کندن زگیل می‌کند و قسمت‌های دیگری از پوست را لمس می‌کند، این اتفاق می‌افتد.
• تماس جنسی: شایع‌ترین علت ابتلا به زگیل تناسلی، تماس جنسی است. این نوع زگیل‌ها از طریق سویه‌های خاصی از HPV ایجاد می‌شوند و علائم آن‌ها روی واژن، مقعد و دهان قابل مشاهده‌اند.

عوامل افزایش‌دهنده ریسک ابتلا به زگیل پوستی

افرادی که مبتلا به بیماری‌های خود ایمنی‌اند و یا داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند، سیستم ایمنی ضعیف‌تری در مقابله با این ویروس دارند و در نتیجه در معرض ابتلا بیشتری هستند. آسیب‌های پوستی مانند خراش و بریدگی هم می‌تواند راه ورود ویروس به بدن را اسان تر کند. همچنین محیط‌های مرطوب و گرم بهترین محیط برای رشد و تکثیر ویروس می‌باشد.

عواملی مثل ضعف سیستم ایمنی بدن، آسیب‌های پوستی، رطوبت و گرما و تماس با افراد مبتلا احتمال ابتلا به ویروس HPV و زگیل پوستی را افزایش می‌دهد.

آیا زگیل‌های پوستی مسری و واگیردار هستند؟

زگیل‌های پوستی در اثر انتقال ویروس واگیرداری به نام HPV در بدن به وجود می‌آیند. این ویروس از طریق تماس پوست با پوست به فرد سالم منتقل می‌شود. در واقع، نیازی نیست که پوست شما زخم باشد تا ویروس بتواند وارد بدن شما گردد. تنها یک تماس ساده پوست با پوست یا وسیله آلوده با پوست، برای انتقال این ویروس کافیست.

با این حال، گاهی ممکن است با وجود انتقال ویروس به بدن، نشانه‌ای از زگیل‌های پوستی در شما دیده نشوند. در واقع مانند هر بیماری ویروسی که احتمال خفته و مخفی ماندن آن وجود دارد، ممکن است ویروس‌های وارد شده به بدن شما نیز می‌توانند هیچ نشانه ظاهری و بیرونی نداشته باشند. ولی در هر صورت چه زگیل پوستی داشته باشید، چه ویروس به صورت نهفته در بدن شما وجود داشته باشد، احتمال انتقال آن به یک فرد سالم وجود دارد.

علائم زگیل پوستی

زگیل پوستی علائم مختلفی دارد و بسته به نوع زگیل و محل ظهور آن‌ها این علائم متفاوت است؛ اما به طورکلی، زگیل‌های پوستی به صورت برآمدگی‌های کوچک و خشن با سطحی ناهموار ظاهر می‌شوند. از جمله رایج‌ترین علائم زگیل‌های پوستی عبارتند از:

• برجستگی‌های کوچک و خشن روی سطح پوست
• ایجاد ضایعات گل کلمی شکل و برآمده
• تغییر رنگ پوست به سفید، صورتی و یا قهوه‌ای
• رشد آهسته و بزرگ شدن ضایعات به مرور زمان
• نقاط سیاه کوچک (رگ‌های خونی کوچک)
• خارش خفیف در نواحی ایجاد شده

انواع زگیل پوستی

زگیل‌های پوستی بسته به محل رشد و ویروس منشاء آن، انواع مختلفی دارند. شناخت این زگیل‌ها، به درمان به موقع و کنترل علائم آن کمک زیادی می‌کند. از جمله مهم‌ترین انواع زگیل‌های پوستی عبارتند از:

زگیل معمولی

شایع‌ترین نوع زگیل‌های پوستی، زگیل‌های معمولی هستند که به صورت برآمدگی‌های کوچک، سخت و خشن و ناهموار روی سطح پوست شکل می‌گیرند. این زگیل‌ها اغلب روی انگشتان دست، اطراف ناخن‌ها و پشت دست‌ها دیده می‌شوند و معمولا به رنگ پوست یا خاکستری هستند.

اندازه زگیل‌های معمولی می‌تواند از یک میلی متر تا یک سانتی متر یا بزرگ‌تر نیز باشد. گاهی این زگیل‌ها به تنهایی در یک بخش از بدن رشد می‌کنند، گاهی هم به صورت خوشه‌ای و با تعداد بالا در کنار هم ایجاد می‌شوند. در هر صورت این زگیل‌ها خوش خیم هستند و عمدتا خود به خود از بین می‌روند.

زگیل‌های تناسلی

زگیل‌های تناسلی به علت سویه‌های کاملا متفاوت ایجاد می‌شود و جزو رایج‌ترین نوع زگیل‌های پوستی است. اگر به عکس زگیل تناسلی نگاه کنید، حتما متوجه ضایعات خوشه‌ای شکل و متعدد در کنار یکدیگر می‌شوید که در اثر ویروس HPV 6 و HPV 11 به وجود می‌آیند. البته سویه‌های دیگری از این ویروس مانند HPV 43 و HPV 44 نیز می‌توانند باعث ایجاد زگیل تناسلی شوند، اما معمولا پرخطرتر هستند و احتمال ایجاد سرطان را افزایش می‌دهند.

زگیل‌های تناسلی معمولا بین 1 تا 5 میلی متر هستند. سویه‌های سرطان‌زا مثل ویروس HPV‑16 و HPV‑18 معمولا زگیل ایجاد نمی‌کنند و بیشتر باعث تغییرات سلولی و سرطان سرویکس می‌شوند. بنابراین، داشتن زگیل تناسلی به معنای ابتلا به سرطان نیست؛ اما اگر ضایعات نرم و گوشتی به رنگ پوست، صورتی و سفید مشاهده کردید که شبیه گل کلم بودند، حتما برای درمان به کلینیک HPV رونا مراجعه کنید.

زگیل کف پا

زگیل‌های کف پا به صورت مسطح و سخت هستند. معمولا در مرکز این زگیل‌ها نقاط سیاه کوچکی دیده می‌شود. این زگیل‌ها به دلیل فشار وزن بدن می‌توانند دردناک باشند و راه رفتن را ناخوشایند کنند. یکی از ویژگی‌های مهم زگیل کف پا این است که معمولا زیر پوست و به صورت زیرجلدی رشد می‌کند. به همین خاطر، ممکن است با سایر بیماری‌های پا اشتباه گرفته شود. خود زگیل‌های کف پا دارای دو نوع مختلف هستند:

• زگیل‌های میرمسیال کف پا: این زگیل‌ها در اثر ابتلا به سویه HPV 1 به وجود می‌آیند. اگرچه معمولا دردناک نیستند؛ اما اگر روی پا فشار وارد کنید، حس درد را خواهید داشت. درد ایجاد شده در اثر این نوع زگیل، مانند این است که در حال راه رفتن روی سنگ ریزه هستید. رنگ زگیل‌های میرمسیال متمایل به زرد و در وسط آن نیز نقاط سیاه رنگ وجود دارد.
• زگیل‌های موزاییکی: این زگیل‌ها در اثر ابتلا به سویه HPV 2 به وجود می‌آیند و برخلاف زگیل‌های میرمسیال، کوچک و سطحی هستند. درد این نوع زگیل نسبت به نوع قبلی کمتر است؛ اما معمولا الگوی موزاییکی و شبیه خوشه‌ای دارند.

زگیل تخت

زگیل‌های مسطح نوعی از زگیل‌های پوستی هستند که معمولادر سنین کودکی و نوجوانی مشاهده می‌شوند. این زگیل‌ها توسط ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) به‌ویژه از تیپ‌های 3، 10 و 28 ایجاد می‌شوند. ویروس از طریق خراش‌های سطحی پوست یا بریدگی‌های جزئی وارد بدن شده و سلول‌های اپیدرم را وادار به تکثیر غیرطبیعی می‌کند.

محل‌های شیوع رایج زگیل‌های مسطح، صورت و گردن، بازوها و ران‌ها و مناطقی از پوست که دچار خراش و بریدگی شده‌اند، هستند. ابعاد زگیل‌های مسطح بسیار کوچک است و قطرشان کمتر از چند میلی‌ متر می‌باشد. سطح بالایی زگیل بسیار صاف و بدون برجستگی است، بنابراین در نگاه اول ممکن است با لکه‌های پوستی یا جای خراش اشتباه گرفته شود و از همه مهم‌تر که زگیل‌های مسطح معمولا بدون درد هستند.

زگیل فیلیفرم یا رشته‌ای

زگیل فیلیفرم یا رشته‌ای که با نام زگیل‌های خوشه‌ای نیز شناخته می‌شوند، برآمدگی‌های بلند هستند که بیشتر در نواحی صورت، به ویژه اطراف دهان، چشم‌ها و بینی دیده می‌شوند. این زگیل‌ها زمانی شکل می‌گیرند که چندین زگیل کوچک با هم ادغام شده و یک توده پهن و موزاییکی بسازند.

سویه‌های ایجادکننده این زگیل معمولا HPV 1، HPV2 و HPV4 هستند و در نقاط خاصی از بدن مانند کف پا، اطراف انگشتان و گاهی روی دست‌ها نیز دیده می‌شوند. شکل ظاهری زگیل‌های رشته‌ای را می‌توان با برجستگی ایجاد شده بیشتر احساس کرد. این برجستگی‌ها به صورت دانه دانه و پهن هستند و اندازه آن‌ها از یک سانتی متر تا چند سانتی متر متغیر است.

زگیل‌های موزائیکی

زگیل موزائیکی به صورت خوشه‌ای از زگیل‌های کوچک در کنار هم ظاهر می‌شوند و بیشتر در کف پاها دیده می‌شود. درمان این نوع زگیل‌ها به دلیل تجمع آن‌ها در یک ناحیه ممکن است دشوارتر باشد. در واقع این نوع زگیل پوستی، در اثر ادغام چند زگیل معمولی در کنار هم به وجود می‌آید و نشانه‌ای از یک ویروس جدید نیست.

شایع‌ترین سویه‌های ایجاد کننده این زگیل، HPV 1، HPV 2 و گاهی HPV 4 هستند که باعث ایجاد زگیل در کف پا و دست می‌شوند. زگیل‌های موزائیکی در همه نواحی بدن قابل مشاهده نیستند؛ بلکه بیشتر در نواحی که فشار مکانیکی زیاد بوده و پوست ضخیم‌تری وجود دارد، رشد می‌کنند.

زگیل‌های اطراف ناخن

زگیل اطراف ناخن معمولا در اثر سویه‌های ویروس HPV 1، HPV 2 و HPV 4 ایجاد می شوند و در زیر دسته زگیل‌های معمولی قرار می‌گیرند. اگر در اطراف ناخن خود زائده‌های زبر و ناهموار مشاهده کردید که کمی سفت و برجسته هستند، به زگیل اطراف ناخن شک کنید. گاهی این زگیل‌ها باعث ترک خوردن ناخن نیز می‌شوند. حتی گاهی در زیر ناخن نفوذ می‌کنند و درمان را سخت‌تر خواهند کرد.

اندازه زگیل‌های اطراف ناخن بزرگ نیست؛ اما معمولا بین 2 تا 7 میلی متر می باشد. در صورت مزمن شدن این نوع زگیل، احتمال پخش شدن آن اطراف ناخن وجود دارد که در این صورت به صورت خوشه‌ای در اطراف ناخن پخش می‌شود. میزان سرایت زگیل‌های اطراف ناخن متوسط تا زیاد است. در اثر تماس مستقیم و کندن پوست اطراف ناخن، احتمال ابتلا و گسترش این زگیل بیشتر می‌شود.

روش‌های تشخیص زگیل پوستی

معاینه فیزیکی اولین و مهم‌ترین گام در تشخیص زگیل‌های پوستی است. پزشک در مرکز درمان زگیل تناسلی در غرب تهران، با بررسی دقیق ظاهر زگیل مثل شکل، اندازه، رنگ، بافت و محل قرارگیری آن، می‌تواند تشخیص اولیه را انجام دهد. برای مشاهده دقیق‌تر سطح زگیل، پزشک ممکن است از درماتوسکوپ استفاده کند که یک ابزار بزرگ‌نمایی است و به پزشک اجازه می‌دهد جزئیات بیشتری را مشاهده کند و زگیل را از سایر ضایعات پوستی تمیز دهد.

در مواردی که تشخیص با مشاهده و معاینه فیزیکی قطعی نیست، بیوپسی یا نمونه‌برداری می‌تواند کمک کننده باشد. در این روش، یک نمونه کوچک از زگیل برداشته شده و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. این روش به تشخیص دقیق نوع زگیل کمک می‌کند. همچنین در مواردی، به ویژه برای زگیل‌های تناسلی، پزشک ممکن است آزمایش HPV را توصیه کند. این تست می‌تواند نوع ویروس پاپیلومای انسانی موجود را تعیین کند، که در تصمیم‌گیری نوع درمان بسیار مفید است.

درمان زگیل پوستی

برای درمان زگیل پوستی روش‌های مختلفی وجود دارد، اما بهترین راهکار درمانی بسته به نوع زگیل، محل آن، و شرایط فردی متفاوت است. زگیل‌ها معمولاً خود به خود و با گذشت زمان از بین می‌روند، اما به دلیل ظاهر نامناسب یا احتمال انتقال به دیگران، اغلب افراد ترجیح می‌دهند آنها را درمان کنند.
یکی از اصلی‌ترین توصیه‌ها در مواجهه با زگیل‌های پوستی، دستکاری نکردن آن‌هاست. زگیل‌ها معمولا دوره‌ای هستند و ممکن است بین یک تا دو سال طول بکشد تا خود به خود از بین بروند. البته این زمان بسته به نوع ویروس و سیستم ایمنی بدن متغیر است.

کرایوتراپی

در این روش پزشک نیتروژن مایع را مستقیما روی سطح زگیل اسپری می‌کند. این کار باعث منجمد شدن ناگهانی زگیل شده و آن را از بین می‌برد. با این حال کرایوتراپی در یک جلسه زگیل را درمان نمی‌کند و معمولا باید چندین جلسه با فاصله چند هفته برای آن در نظر گرفته شود.

لیزر CO2

بهترین روش درمان زگیل، لیزر CO2 است. نور لیزر CO2 به صورت مستقیم به ناحیه زگیل می‌تابد و آن را جذب می‌کند. آب میان بافتی سلول‌های زگیل تبخیر می‌شوند و این موضوع باعث انفجار ناگهانی زگیل و از بین رفتن کامل آن خواهد شد. مزیت لیزر زگیل تناسلی، موثر بودن و قابلیت درمان در یک جلسه است.

الکتروسرجری

در این روش درمان زگیل پوستی، زگیل با استفاده از جریان الکتریکی سوزانده شده (الکتروسرجری) و سپس با ابزار جراحی تراشیده می‌شود. این روش کمتر در کلینیک‌های تخصصی استفاده می‌گردد؛ اما در هر صورت قابل انجام با بی‌حسی موضعی و با درد بسیار کم است.

دارودرمانی

دارو درمانی یکی از گزینه‌های رایج درمان زگیل پوستی است. برخی داروها به صورت قطره یا کرم هستند که خاصیت سوزاننده دارند و با استفاده مداوم باعث از بین رفتن زگیل می‌شوند. برخی از داروهای دیگر نیز به صورت مستقیم به داخل زگیل تزریق می‌شوند تا رشد سلول‌های ویروسی را مهار کنند و باعث تحریک سیستم ایمنی بدن شوند.

لایه برداری شیمیایی قوی

مواد شیمیایی همچون تری کلرو استیک اسید یا پودوفیلین، توسط پزشک روی زگیل اعمال می‌شوند تا بافت آن را از بین ببرند.
احتیاط: این مواد باید با دقت توسط پزشک استفاده شوند، زیرا می‌توانند باعث سوختگی شدید شوند.

ایمنی درمانی

ایمنی درمانی به مجموعه روش‌هایی گفته می‌شود که سیستم ایمنی بدن فرد را تحریک می‌کنند تا با ویروس HPV مبارزه کنند. کرم‌هایی همچون ایمنی کبود و تزریق آنتی ژن‌های ویروسی، از جمله روش‌های ایمنی درمانی محسوب می‌گردند.

بهترین راه درمان زگیل پوستی

بهترین راه درمان زگیل پوستی باید با توجه به نظر پزشک، وسعت زگیل و ناحیه آن انتخاب شود؛ اما به طور کلی با توجه به تحقیقات انجام شده، بهترین و سریع‌ترین روش درمان، لیزرتراپی است. لیزر CO2 بدون اینکه عارضه جدی پوستی را به همراه داشته باشد، فقط روی ناحیه زگیل تاثیر می‌گذارد و در یک جلسه به طور کامل آن را از بین می‌برد.

بسیاری از افراد برای انتخاب میان لیزر یا کرایوتراپی دچار تردید هستند؛ اما بررسی‌های علمی نشان می‌دهند که لیزر قادر است در یک جلسه زگیل پوستی را درمان کند. در حالی که کرایوتراپی نیاز به چند جلسه درمانی دارد و به علت استفاده از نیتروژن مایع فوق العاده سرد، احتمال آسیب زدن به پوست را نیز خواهد داشت.

جدول مقایسه روش‌های درمان زگیل پوستی

در جدول زیر روش‌های درمان زگیل پوستی با یکدیگر مقایسه شده‌اند:

زگیل پوستی خطرناک است؟

زگیل پوستی معمولا در اثر سویه‌های کم خطر ویروس اچ پی وی ایجاد می‌شود و خطر جدی برای سلامتی ندارد. با این وجود اینکه بتوان به طور دقیق خطرناک بودن این زگیل را تشخیص داد، کاملا وابسته به نظر پزشک بوده و باید پس از نمونه برداری از ضایعه انجام شود.

در اکثر مواقع، زگیل‌ها خود به خود با کمک سیستم ایمنی بدن از بین می‌روند؛ اما در برخی از مواقع به علت تغییرات سلولی، ممکن است آسیب‌های پوستی تشدید شوند و سلول‌های پوستی جای خود را به سلول‌های سرطانی بدهند. در مجموع اگر زگیل در نواحی خاصی از بدن مانند داخل بینی و واژن رشد کرده و درد و خونریزی شدیدی دارد؛ حتما باید به پزشک مراجعه کنید. گاهی اوقات این زگیل‌ها در اثر ایدز و سایر بیماری‌های خودایمنی به وجود می‌آیند.

چه زمانی باید به پزشک زگیل پوستی مراجعه کنیم؟

درمان زگیل پوستی همواره باید زیر نظر پزشک متخصص باشد؛ اما اگر زگیل علائم زیر را به‌همراه دارد؛ حتما برای درمان سریع‌تر به پزشک مراجعه کرده و برنامه‌ریزی اصولی برای پیگیری روند درمان داشته باشید.

• دردناک است یا خونریزی می‌کند.

• رشد سریعی دارد.

• در ناحیه صورت یا اندام تناسلی ظاهر شده است.

• با درمان خانگی بهبود نمی‌یابد.

کلینیک رونا؛ مرکز درمان زگیل پوستی

این برجستگی‌های مزاحم به نام زگیل پوستی، نیاز به درمان اصولی دارند. شاید شما هم از ظاهر آزار دهنده زگیل پوستی خسته شده باشید! کلینیک رونا اینجاست تا به شما در درمان زگیل پوستی کمک کند. در کلینیک رونا، با تیمی‌ از متخصصین برتر پوست و استفاده از پیشرفته‌ترین تکنولوژی‌های درمانی، به شما کمک می‌کنیم تا به راحتی و با اطمینان از شر زگیل‌های پوستی خود خلاص شوید.

بهترین تجهیزات لیزر CO2 زگیل تناسلی در کلینیک HPV رونا وجود دارند و با حضور دکتر محمد رنجبری و دکتر الهه تاج احمدی، می‌توانید بدون دغدغه روند درمان را به آن‌ها بسپارید. هر نوع زگیل بدخیم و خوش خیم با تشخیص صحیح در این کلینیک درمان و علائم آن‌ها کنترل می‌شوند.

جمع بندی

زگیل پوستی اگرچه اغلب بی‌خطر است، اما می‌توانند باعث نگرانی و ناراحتی شود. اطلاع از راه‌های پیشگیری در ابتلا و گزینه‌های درمانی موجود، به شما کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتری با این مشکل مواجه شوید. توجه داشته باشید روش درمانی برای هر فرد ممکن است متفاوت باشد. با مراقبت مناسب و پیگیری درمان در کلینیک رونا، می‌توانید مانند گذشته و بدون نگرانی با دیگران ارتباط برقرار کنید. در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی در پوستتان، با اطمینان به کلینیک رونا مراجعه کنید.

سوالات متداول