همه چیز ابتلا به زگیل تناسلی از یک رابطه جنسی شروع می‌شود. رابطه‌ای که شاید متوجه خطر آن نباشید، اما باعث انتقال ویروس شایعی به نام ویروسی شایع به نام HPV (پاپیلومای انسانی) می‌شود. این آغاز داستان ابتلا به زگیل تناسلی در زنان و مردان است که شاید علائم خاصی را در ابتدای کار به‌همراه نداشته باشد؛ اما ویروسی را در بدن شما ایجاد می‌کند که هر لحظه می‌تواند علائم خود را با زگیل تناسلی نمایان کند. می‌خواهید بدانید علت زگیل تناسلی چیست و شما در معرض خطر هستید یا خیر؟ پس در ادامه مقاله همراه ما باشید.
عامل اصلی ابتلا به زگیل چیست؟
تنها یک مقصر اصلی برای ابتلا به زگیل تناسلی وجود دارد و آن هم ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV است. این ویروس بیش از ۲۰۰ تیپ یا نوع مختلف دارد که برخی از انواع آن باعث ایجاد زگیل روی دست و پا می‌شوند، اما حدود ۴۰ نوع از آن ناحیه تناسلی و مقعد را هدف قرار می‌دهند. این ویروس می‌تواند در یک رابطه جنسی پرخطر منتقل شود؛ اما خاموش بماند و هیچ علائمی نداشته باشد. بنابراین، صرفا مشاهده علائمی از زگیل تناسلی به معنای آن نیست که ویروس HPV را در بدن خود ندارید.
مکانیزم نئوپلاستیک ایجاد زگیل تناسلی به این صورت است که ویروس پاپیلومای انسانی، به ویژه تیپ های ۶ و ۱۱، وارد سلول های پایه اپیتلیال پوست می‌شود و با استفاده از پروتئین های خاص ویروسی، چرخه رشد سلول میزبان را دستکاری می‌کند. این فرایند در نهایت باعث تکثیر غیرطبیعی سلول ها و شکل‌گیری یک توده خوش‌خیم یا همان زگیل تناسلی می‌شود (منبع).
عوامل ابتلا به زگیل تناسلی
بسیاری از افراد به اشتباه تصور می‌کنند که فقط با رابطه جنسی کامل و دخول، علت اصلی ابتلا به زگیل تناسلی است؛ اما حتی یک تماس ساده نیز می‌تواند این ویروس را به شریط جنسی منتقل کند. راه‌های انتقال ویروس HPV و ابتلا به زگیل تناسلی عبارتند از
علت 1: تماس پوست با پوست
ویروس HPV از طریق تماس مستقیم پوست با پوست و ترشحات با پوست در ناحیه تناسلی منتقل می‌شود. این یعنی حتی بدون دخول، اگر پوست آلوده با مخاط یا پوست حساس فرد دیگر تماس پیدا کند، انتقال این ویروس صورت می‌گیرد و احتمال اینکه زگیل‌های تناسلی در نواحی خاصی از بدن دیده شوند، وجود دارد.
علت 2: برقراری رابطه جنسی
اصلی‌ترین راه انتقال زگیل تناسلی و ابتلا به آن، داشتن رابطه جنسی است. هر یک از انواع رابطه جنسی واژینال و مقعدی می‌توانند باعث ابتلا به زگیل شوند. حتی اگر ویروس در ترشحات نباشد، می‌تواند در سلول‌های پوست ناحیه تناسلی حضور داشته و از طریق رابطه جنسی به راحتی شریک جنسی منتقل شود.
علت 3: انتقال از مادر به نوزاد
در موارد بسیار نادر، احتمال اینکه مادر ویروس HPV را به نوزاد منتقل کند، وجود دارد. این روش ابتلا به زگیل در نوزادان فقط در حین زایمان طبیعی است. بنابراین، اگر تشخیص داده شود که مادر باردار این ویروس را دارد، می‌توان با سزارین از ابتلای نوزاد جلوگیری کند. این ویروس در اثر زایمان طبیعی ممکن است منجر به زگیل در گلوی نوزاد (پاپیلوماتوز تنفسی) شود.
علت 4: دریافت رابطه جنسی دهانی
اگر شریک جنسی شما در دهان، لب یا زبان خود دارای ویروس HPV یا زگیل فعال باشد و با ناحیه تناسلی شما تماس برقرار کند، شما در خطر ابتلا به آن هستید.
ویروس از سلول‌های آلوده دهان شریک جنسی به پوست حساس و مخاط ناحیه تناسلی شما منتقل می‌شود. زگیل‌های دهانی اغلب بسیار ریز هستند و ممکن است با آفت یا جوش‌های معمولی اشتباه گرفته شوند، یا اصلا دیده نشوند؛ اما همچنان قدرت انتقال بسیار بالایی دارند.
علت 5: استفاده از وسایل به صورت مشترک
بعضی از وسایل به صورت مستقیم با مخاط و پوست ناحیه تناسلی برخورد می‌کنند و باعث ابتلا به زگیل تناسلی و انتقال ویروس HPV می‌شوند. استفاده از اسباب بازی‌های جنسی، حوله و لباس‌های آلوده به مخاط فرد دارای HPV، ریسک ابتلا به زگیل را افزایش می‌دهند؛ اما خطر ابتلا به زگیل در این شرایط نسبت به زمان برقراری رابطه جنسی کمتر است.
💡 نکته بسیار مهم: ویروس HPV از طریق استخر، توالت فرنگی، یا ظروف غذا منتقل نمی‌شود. این ویروس برای زنده ماندن به بافت زنده پوست نیاز دارد و فقط در موارد بسیار نادری که هنوز مخاط روی وسایل وجود داشته باشند، احتمال ابتلا به زگیل در اثر تماس در ناحیه جنسی وجود دارد.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به زگیل هستند؟
هر کسی که از نظر جنسی فعال باشد، ممکن است به زگیل تناسلی مبتلا شود؛ اما برخی از عوامل احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند:
- سن پایین: احتمال ابتلا به زگیل تناسلی در بازه سنی زیر 30 سال بیشتر است؛ زیرا در این بازه افراد رابطه‌های جنسی کنترل نشده و پرخطر دارند.
- تعداد شرکای جنسی زیاد: داشتن بیش از یک شریک جنسی یا برقراری رابطه با کسی که شرکای متعددی داشته است، ریسک ابتلا به زگیل تناسلی را افزایش می‌دهد.
- سیستم ایمنی ضعیف: افرادی که به دلیل بیماری‌هایی مثل HIV یا مصرف داروهای خاص، سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض زگیل‌های مقاوم و عودکننده هستند.
- کشیدن سیگار و مصرف دخانیات: سیگار کشیدن باعث تضعیف پاسخ ایمنی بدن در برابر ویروس HPV می‌شود. افرادی که اعتیاد به مصرف دخانیات دارند، بیشتر باید نگران ابتلا به زگیل‌های تناسلی با شدت بالاتر باشند.
- عدم استفاده از کاندوم: اگرچه کاندوم 100 درصد از ابتلا به زگیل پیشگیری نمی‌کند، چون تمامی نواحی پوست را نمی‌پوشاند؛ اما استفاده از آن می‌تواند خطر ابتلا به زگیل را کاهش دهد.
علت زیاد شدن زگیل تناسلی چیست؟
بسیاری از افرادی که به ویروس HPV مبتلا می‌شوند، ممکن است در ابتدا تنها یک یا چند زگیل بسیار کوچک داشته باشند؛ اما پس از مدتی متوجه افزایش تعداد یا بزرگ‌تر شدن اندازه زگیل‌های تناسلی خود شوند. تکثیر و انتشار زگیل‌ها به دلایل مختلفی ایجاد می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
- ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن: اصلی‌ترین علت تکثیر ناگهانی زگیل تناسلی، کاهش توان دفاعی بدن است. سیستم ایمنی وظیفه کنترل ویروس را بر عهده دارد؛ بنابراین عواملی مانند استرس شدید، ابتلا به بیماری‌های ویروسی، ابتلا به کرونا یا آنفولانزا، کمبود خواب، تغذیه نامناسب و مصرف داروهای کورتونی یا سرکوب‌کننده ایمنی باعث می‌شوند ویروس فعال‌تر شده و احتمال رشد آن‌ها افزایش پیدا کند.
- دستکاری کردن زگیل تناسلی: یکی از شایع‌ترین علت زیاد شدن زگیل تناسلی، آسیب به سطح پوست است. اصلاح موهای زائد با تیغ باعث ایجاد خراش‌های میکروسکوپی روی پوست می‌شود. این کار ویروس را از نقطه آلوده به تمام سطوح سالم پخش کرده و احتمال عود زگیل تناسلی در نواحی دیگر را افزایش می‌دهد.
- عدم اقدام به درمان به موقع: در صورت عدم درمان ویروس HPV، بدن فرصت کافی برای تکثیر در سلول‌های پوستی پیدا می‌کند. به تاخیر انداختن درمان یا استفاده از روش‌های خانگی غیرعلمی نه تنها جلوی رشد ویروس را نمی‌گیرد، بلکه باعث مقاوم‌تر شدن و انتشار بیشتر زگیل تناسلی در نواحی اطراف مانند کشاله ران و مقعد می‌شود.
- مرطوب و گرم ماندن ناحیه تناسلی: ویروس‌ها در محیط‌های گرم و مرطوب فعالیت بیشتری دارند. پوشیدن لباس‌های زیر تنگ و الیاف مصنوعی (پلاستیکی)، عدم خشک کردن کامل ناحیه تناسلی پس از شستشو و تعریق زیاد، محیط را برای تکثیر سریع‌تر زگیل‌ها آماده می‌کند.
- مصرف سیگار، دخانیات و الکل: مصرف سیگار و قلیان با تضعیف ایمنی سلولی پوست، توانایی بدن را در سرکوب ویروس HPV به شدت کاهش می‌دهد. افرادی که سیگار می‌کشند معمولا با تعدد زگیل‌های تناسلی مواجه می‌شوند.
ابتلا به زگیل در صورت داشتن ویروس HPV؛ حتمی یا احتمالی؟
بعضی از افراد حتی با وجود اینکه ویروس HPV را در بدن خودشان دارند، هیچ علامتی از زگیل تناسلی را مشاهده نمی‌کنند. این اتفاق می‌تواند به عملکرد عالی سیستم ایمنی بدن و یا دوره نهفتگی ویروس مربوط باشد. فراموش نکنید که برای تشخیص حتمی زگیل تناسلی، باید حتما با کمک متخصص زگیل زنان و انجام آزمایشگاه HPV باشد.
- فعالیت سیستم ایمنی
در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن ظرف ۱ تا ۲ سال ویروس HPV را سرکوب یا کاملا پاکسازی می‌کند. در این شرایط قبل از اینکه حتی علامت کوچکی از زگیل را مشاهده کنید، ویروس در بدن از بین رفته است.
- دوره نهفتگی
فاصله زمانی بین تماس با ویروس تا ظهور زگیل می‌تواند از چند هفته تا چندین سال متغیر باشد. به همین دلیل، تعیین دقیق اینکه چه زمانی و از چه کسی ویروس را گرفته‌اید، غیر ممکن است و در این دوره با وجود داشتن HPV، علائمی از زگیل را مشاهده نمی‌کنید.
باورهای غلط در مورد علت زگیل تناسلی
این روزها بسیاری از افراد به علت ناآگاهی در مورد بیماری‌های مقاربتی، باورهای اشتباه زیادی در مورد علت زگیل تناسلی در زنان و مردان دارند. این باورهای نادرست نه تنها باعث ایجاد ترس و اضطراب بی مورد در افراد می‌شوند، بلکه گاهی مسیر تشخیص و درمان را نیز منحرف خواهند کرد. اگر تا به حال باورهای زیر را در مورد دلیل زگیل تناسلی داشتید، حتما آن‌ها را اصلاح کنید.
«استفاده از توالت فرنگی یا ایرانی مشترک باعث انتقال زگیل تناسلی می‌شود»
ویروس HPV برای زنده ماندن و تکثیر به سلول‌های زنده پوست و مخاط انسان نیاز دارد. این ویروس خارج از بدن انسان بسیار آسیب‌پذیر است و روی سطوح بی جان مانند کاسه توالت فرنگی یا سنگ توالت ایرانی توانایی بقا و ایجاد عفونت را ندارد. بنابراین استفاده از سرویس‌های بهداشتی عمومی یا مشترک در منزل، شما را به این ویروس مبتلا نمی‌کند.
«رفتن به استخر، سونا یا جکوزی باعث انتقال ویروس می‌شود»
آب کلردار استخرها و حرارت بالای سونا یا جکوزی بلافاصله محیط را برای بقای ویروس‌ها نا امن می‌کند. ویروس HPV از طریق آب شنا منتقل نمی‌شود. تنها احتمال ایجاد زگیل تناسلی در کف پا وجود دارد که به دلیل راه رفتن با پای برهنه روی سطوح مرطوب منتقل شوند، اما این نوع زگیل با زگیل تناسلی کاملا متفاوت است و تیپ‌های متفاوتی از ویروس را شامل می‌شود.
«دست دادن، روبوسی و آغوش گرفتن فرد مبتلا خطرناک است»
ویروس زگیل تناسلی از طریق بزاق مگر در روابط جنسی دهانی عمیق یا تماس پوستی معمولی دست‌ها منتقل نمی‌شود. دست دادن، روبوسی روزمره، آغوش یا لمس دست فرد مبتلا، هیچ خطری برای انتقال زگیل تناسلی ندارد؛ چراکه پوست دست بسیار ضخیم‌تر است و بافت مخاطی ناحیه تناسلی را ندارد.
«فقط افرادی که روابط جنسی متعدد دارند به زگیل تناسلی مبتلا می‌شوند»
اگرچه داشتن شرکای جنسی متعدد ریسک ابتلا را بالا می‌برد، اما برای ابتلا به زگیل تناسلی تنها یک بار تماس پوستی با یک فرد ناقل ویروس کافی است. بسیاری از افراد در اولین رابطه جنسی زندگی خود یا از طریق همسر متعهد خود به این ویروس مبتلا می‌شوند. بنابراین، علت زگیل تناسلی در مردان و زنان صرفا بی بند و باری و خیانت نیست.
«استفاده از وسایل شخصی مشترک مانند حوله یا لباس زیر باعث انتقال می‌شود»
انتقال زگیل تناسلی از طریق اشیاء بسیار نادر و از نظر علمی به ندرت اتفاق می‌افتد. اگرچه رعایت بهداشت فردی و عدم استفاده از حوله و لباس زیر مشترک همیشه توصیه می‌شود، اما دلیل اصلی و ۹۹ درصدی ابتلا، تماس مستقیم پوست با پوست آلوده است و تنها در موارد بسیار نادری احتمال ابتلا به زگیل تناسلی در دختر مجرد به علت استفاده از این وسایل وجود دارد.
«انتقال ویروس از طریق نیش حشرات ممکن است»
ویروس HPV از طریق خون منتقل نمی‌شود که حشراتی مانند پشه یا کک بتوانند آن را از فردی به فرد دیگر منتقل کنند. این ویروس تنها در سلول‌های اپیتلیال (پوست و مخاط) تکثیر می‌شود و حشرات هیچ نقشی در چرخه انتقال آن ندارند.
«اگر نشانه‌ای روی پوست نباشد، فرد ناقل نیست و ویروس منتقل نمی‌شود»
ویروس HPV می‌تواند به‌صورت پنهان یا بدون علامت در بدن حضور داشته باشد. فرد ممکن است هیچ زگیل ظاهری یا برجستگی روی پوست خود نداشته باشد اما همچنان ناقل فعال ویروس بوده و آن را به شریک جنسی خود منتقل کند.
نتیجه‌گیری
ابتلا به زگیل تناسلی نتیجه یک فعالیت ویروسی شایع است که می‌تواند برای هر فردی اتفاق بیفتد. حتی اگر رابطه‌های جنسی پرخطر نداشته باشید، ممکن است در اثر یک رابطه جنسی معمولی با همسر خودتان و یا تماس با وسایل آلوده، به این بیماری مبتلا شوید. در هر صورت فرقی نمی‌کند به چه علتی به زگیل تناسلی مبتلا شده‌اید، باید بدون ترس و نگرانی برای درمان به کلینیک HPV رونا مرکز درمان زگیل تناسلی در تهران مراجعه کنید تا متناسب با نوع زگیل درمان شما با نتایج موفق انجام شود.
سوالات متداول
- آیا زگیل تناسلی فقط از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود؟
خیر، اگرچه تماس جنسی اصلی‌ترین راه است، اما علت زگیل تناسلی، تماس مستقیم پوست با پوست آلوده در ناحیه تناسلی است. بنابراین حتی بدون رابطه جنسی کامل، تنها با تماس پوستی سطحی با ناحیه مبتلا نیز ویروس منتقل می‌شود.
- آیا ممکن است بدون داشتن رابطه جنسی به زگیل تناسلی مبتلا شویم؟
این علت زگیل تناسلی در زنان و مردان بسیار نادر است. انتقال از طریق وسایل غیرجنسی مانند اپیلاسیون غیربهداشتی یا لیزر از نظر تئوری ممکن است، اما ۹۹ درصد موارد ابتلا ناشی از تماس مستقیم پوستی در روابط زناشویی و جنسی است.
- چرا با وجود استفاده از کاندوم باز هم به زگیل تناسلی مبتلا شدم؟
کاندوم تنها ناحیه‌ای را که می‌پوشاند محافظت می‌کند. از آنجا که ویروس HPV می‌تواند در کل پوست ناحیه تناسلی، کیسه بیضه، کشاله ران یا اطراف مقعد وجود داشته باشد، تماس پوست این نواحی پوشانده نشده باعث انتقال ویروس می‌شود.
- آیا استخر، لیزر یا توالت فرنگی علت زیگیل تناسلی هستند؟
خیر. ویروس HPV خارج از بدن انسان به سرعت از بین می‌رود. استخر، توالت فرنگی، حمام و استفاده از ظروف مشترک باعث انتقال زگیل تناسلی نمی‌شوند. درباره لیزر نیز اگر مراکز معتبر با سری اختصاصی یا سلفون کشی استریل استفاده کنند، خطری وجود ندارد.
بدون نظر