آنژیوکراتوم چیست و چه تفاوتی با زگیل تناسلی دارد؟

بسیاری از افراد با مشاهده برجستگی‌های تیره و کوچک در نواحی تناسلی یا سایر قسمت‌های بدن، دچار نگرانی شدید می‌شوند و اولین چیزی که به ذهنشان می‌رسد، بیماری‌های مقاربتی است؛ اما در برخی از موارد این ضایعات پوستی بی خطر هستند؛ مانند زمانی که به بیماری آنژیوکراتوم مبتلا شده باشید. این بیماری در واقع نشان دهنده اختلال در مویرگ‌های خونی شماست و به علت ویروس یا عفونت جدی ایجاد نمی‌شود. اگر برای شما هم سوال پیش آمده که بیماری آنژیوکراتوم چیست و چه تفاوتی با ضایعات خطرناکی مانند زگیل تناسلی دارد، این مقاله را بخوانید تا به صورت دقیق‌تر در مورد این بیماری صحبت کنیم.

بیماری آنژیوکراتوم چیست؟

قبل از درک اینکه بیماری آنژیوکراتوم (Angiokeratoma) چیست، باید واژه آن را ریشه یابی کنیم. «آنژیو» (Angio) به معنای رگ خونی و «کراتوم» (Keratoma) به معنای ضخیم شدن لایه شاخی پوست است. بنابراین، از نظر پزشکی، آنژیوکراتوم یک ناهنجاری عروقی در سطح پوست محسوب می‌شود. آنژیوکراتوم یک ضایعه عروقی خوش خیم پوست است که در آن مویرگ‌های بسیار کوچک نزدیک سطح پوست گشاد می‌شوند و همزمان لایه‌های سطحی پوست روی آن‌ها ضخیم‌تر خواهند شد. در نتیجه یک سری برجستگی‌های کوچک با رنگ قرمز، ارغوانی، آبی تیره و حتی سیاه روی پوست دیده می‌شوند.

آنژیوکراتوم یک تومور سرطانی و یا مسری نیست و به هیچ عنوان از طریق رابطه جنسی، تماس پوستی، استخر یا استفاده از حوله مشترک به شخص دیگری منتقل نمی‌شود. این بیماری صرفا یک تغییر فیزیکی در مویرگ‌های خود شماست.

علائم بیماری آنژیوکراتوم

تشخیص اولیه ضایعات پوستی بر اساس ظاهر آن‌ها انجام می‌شود. هرچند تشخیص قطعی همیشه بر عهده پزشک متخصص است؛ اما قبل از هر چیزی بهتر است که علائم بیماری آنژیوکراتوم را بشناسید تا در صورت مشکوک شدن برای ابتلا به این بیماری، آن را درمان کنید. مهم‌ترین علائم بیماری آنژیوکراتوم عبارتند از:

• برجستگی‌های کوچک قرمز، ارغوانی، آبی تیره یا سیاه
• ایجاد یک ضایعه منفرد یا چندین ضایعه کنار یکدیگر
• سطح صاف، زبر یا کمی شبیه زگیل
• خونریزی پس از خراش، اصلاح موهای ناحیه یا اصطکاک
• خارش یا ناراحتی در برخی افراد
• حساسیت یا درد در تعداد محدودی از موارد

چرا آنژیوکراتوم با زگیل تناسلی اشتباه گرفته می‌شود؟

ترس از ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) به عنوان شایع‌ترین بیماری مقاربتی به حدی زیاد است که می‌تواند باعث ایجاد نگرانی‌های شدید برای افراد شود. همین موضوع باعث شده تا بسیاری از افراد به محض مشاهده یک ضایعه در ناحیه تناسلی، آن را با زگیل تناسلی اشتباه بگیرند. البته یک سری شباهت‌هایی نیز میان آنژیوکراتوم و زگیل تناسلی وجود دارند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• محل مشترک: هر دو عارضه آنژیوکراتوم فوردایس و زگیل تناسلی در مرحله ناحیه تناسلی، روی کیسه بیضه، لابیاها و اطراف مقعد ظاهر می‌شوند.
• ظاهر برجسته: هر دو باعث ایجاد پاپول‌ها و برجستگی‌هایی روی سطح پوست می‌شوند که در لمس قابل احساس هستند. اگرچه این ظاهر برجسته این دو بیماری با یکدیگر متفاوت‌اند، اما در هر صورت طبیعی است که فرد بدون اطلاع آن‌ها را با هم اشتباه بگیرد.
• بی‌اطلاعی عمومی: اکثر افراد اطلاعات کافی درباره تنوع ضایعات پوستی ندارند و تصور می‌کنند تنها ضایعه‌ای که می‌تواند در ناحیه تناسلی ظاهر شود، زگیل تناسلی است و به محض مشاهده برجستگی باید برای درمان زگیل اقدام کنند.
• تغییر رنگ زگیل‌ها: گاهی اوقات زگیل‌های تناسلی قدیمی به دلیل تجمع کراتین، رنگی تیره‌تر به خود می‌گیرند که این شباهت ظاهری را به آنژیوکراتوم دوچندان می‌کند.

نمی‌دانید به آنژیوکراتوم مبتلا هستید یا زگیل تناسلی؟ تشخیص اولیه این دو بیماری فقط توسط پزشک و با بررسی دقیق ناحیه پوست انجام می‌شود. همین حالا به کلینیک رونا مراجعه کنید تا دکتر محمد رنجبری یا الهه تاج احمدی با بررسی وضعیت پوست، بهترین روش درمان را به شما توصیه کنند.

معرفی انواع بیماری آنژیوکراتوم

آنژیوکراتوم یکی از ضایعات پوستی است که بر اساس محل بروز در بدن، علت ایجاد و سن بیمار به چند گروه مختلف تقسیم بندی می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

آنژیوکراتوم فوردایس

شاید بیشترین سوالی که از پزشکان در زمینه این بیماری پرسیده می‌شود این است که آنژیوکراتوم فوردایس چیست؟ این نوع، شایع‌ترین فرم این بیماری است که در نواحی تناسلی یعنی کیسه بیضه در مردان و لابیا در زنان رخ می‌دهد. به همین خاطر است که آنژیوکراتوم فوردایس بیشتر از سایر ضایعات با زگیل تناسلی اشتباه گرفته می‌شود. این بیماری ارتباط مستقیمی با افزایش فشار وریدی دارد و با افزایش سن، احتمال شیوع آن نیز افزایش پیدا می‌کند.

آنژیوکراتوم میبلی

این بیماری آنژیوکراتوم بسیار نادرتر است و معمولا در دوران کودکی یا اوایل نوجوانی خود را نشان می‌دهد. ویژگی بارز آنژیوکراتوم میبلی این است که ضایعات آن روی اندام‌های انتهایی بدن یعنی پشت دست‌ها، انگشتان دست و پا، زانوها و آرنج‌ها ظاهر می‌شوند. نکته جالب پزشکی درباره این نوع ضایعه، ارتباط آن با سرما است. کودکانی که سابقه سرمازدگی یا حساسیت شدید عروقی به هوای سرد دارند، بیشتر در معرض ابتلا به آنژیوکراتوم میبلی هستند.

آنژیوکراتوم محدود یا منفرد

آنژیوکراتوم محدود یا منفرد معمولا به صورت یک ضایعه تکی یا نهایتا دو الی سه عدد در هر نقطه‌ای از بدن، به ویژه روی دست‌ها، پاها یا حتی صورت ظاهر می‌شود. علت اصلی ایجاد این نوع بیماری، تروما یا آسیب فیزیکی قبلی به پوست است. برای مثال، پس از یک بریدگی، نیش حشره یا ضربه، مویرگ‌های آن ناحیه دچار مشکل می‌شوند و باعث ایجاد آنژیوکراتوم خواهند شد. به دلیل رنگ سیاه و تکی بودن، این نوع به شدت با ملانوما (سرطان بدخیم پوست) اشتباه گرفته می‌شود. از همین جهت برای تشخیص بهتر پزشک ترجیح می‌دهد که بیوپسی انجام بدهد.

آنژیوکراتوم سیرکوم اسکریپتوم

آنژیوکراتوم سیرکوم اسکریپتوم یکی از بیماری‌های نادر است که معمولا در بدو تولد یا در دوران نوزادی به عنوان یک مادرزادی ظاهر می‌شود. ضایعات آنژیوکراتوم سیرکوم اسکریپتوم  به صورت خوشه‌های متراکم و وسیع روی ران‌ها، باسن یا پایین پاها دیده می‌شوند. ظاهر این ضایعه شبیه به تخم قورباغه است یعنی شفاف و با یک نقطه سیاه درون آن است. علت آنژیوکراتوم سیرکوم اسکریپتوم یک ناهنجاری عمیق‌تر در تشکیل شبکه‌های خونی و لنفاوی زیر پوست در دوران جنینی است.

آنژیوکراتوم منتشر

آنژیوکراتوم منتشر با سایر آنژیوکراتوم‌ها یک تفاوت اساسی و بسیار مهم دارد. آنژیوکراتوم منتشر، معمولا نشانه‌ای از یک بیماری ژنتیکی و سیستمیک جدی به نام «بیماری فابری» است. در بیماری فابری، به دلیل کمبود یک آنزیم خاص در بدن، چربی‌ها در سلول‌های مختلف از جمله دیواره رگ‌های خونی رسوب می‌کنند و باعث ایجاد صدها آنژیوکراتوم در سراسر بدن از جمله تنه، شکم و ران‌ها می‌شوند.

علت آنژیوکراتوم تناسلی چیست؟

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که هر ضایعه پوستی باید به علت یک عفونت یا ویروس ایجاد شود؛ اما واقعیت این است که از بین رفتن الاستیسیته و خاصیت کشسانی بافت بدون هیچ منشاء عفونی، می‌تواند باعث ابتلا به آنژیوکراتوم تناسلی و واژن شود. خون باید از اندام‌های تحتانی و ناحیه لگن، برخلاف نیروی جاذبه زمین، به سمت قلب برگردد. در داخل سیاهرگ‌ها دریچه‌های یک‌طرفه‌ای وجود دارد که مانع از برگشت خون به پایین می‌شوند. در صورت ضعیف شدن این دریچه‌ها، خون باز می‌گردد و باعث ایجاد لک‌های پوستی خواهد شد. مهم‌ترین علت‌های آنژیوکراتوم در ناحیه تناسلی عبارتند از:

• ژنتیک و وراثت: برخی افراد به طور ژنتیکی دارای دیواره‌های عروقی ضعیف‌تری هستند و بیشتر مستعد واریس و آنژیوکراتوم می‌باشند.
• افزایش سن: کلاژن و الاستین دو پروتئین مهم برای حفظ استحکام پوست و رگ‌ها هستند. با افزایش سن، تولید این پروتئین‌ها به شدت افت کرده و مویرگ‌ها در ناحیه تناسلی و واژن به راحتی متورم می‌شوند.
• بیماری‌های زمینه‌ای: بیماری‌هایی مانند فتق اینگوینال (کشاله ران)، تومورهای خوش خیم در ناحیه لگن، واریکوسل و هموروئید می‌توانند فشار داخل شکمی را بالا برده و مسیر بازگشت خون را مختل کنند.
• سبک زندگی: نشستن‌های بسیار طولانی، پوشیدن لباس‌های زیر بسیار تنگ که جریان خون کشاله ران را مختل می‌کند و عدم فعالیت بدنی مناسب، همگی می‌توانند ریسک ابتلا به آنژیوکراتوم را افزایش دهند.
• فشار عروقی در دوران بارداری: یکی دیگر از دلایل ایجاد آنژیوکراتوم فشار عروقی در دوران بارداری است. این فشار می‌تواند باعث بازگشت خون در سیاهرگ‌ها شده و مشکلات جدی را به وجود آورد.

تفاوت آنژیوکراتوم با زگیل تناسلی

شاید در نگاه اول تشخیص تفاوت آنژیوکراتوم با زگیل تناسلی ساده نباشد؛ اما واقعیت این است که جزئیات این دو ضایعه کاملا با یکدیگر متفاوت‌اند. ضمن اینکه منشاء اصلی ابتلا به زگیل پوستی در ناحیه تناسلی یک ویروس است؛ ولی برای آنژیوکراتوم هیچ گونه خطر ویروسی وجود ندارد. در جدول زیر، دقیق‌تر تفاوت زگیل تناسلی و آنژیوکراتوم را بررسی می‌کنیم.

آنژیوکراتوم در زنان چیست؟

سیستم آناتومی زنان به دلیل تغییرات هورمونی گسترده و مراحل مختلف زندگی (مانند بارداری و یائسگی)، مستعد برخی تغییرات عروقی است. بسیاری از خانم‌ها با دیدن لکه‌های تیره روی اندام تناسلی خود به شدت دچار وحشت می‌شوند؛ اما واقعیت این است که این ضایعات خط جدی ندارند. این ضایعات در زنان معمولا روی لبه‌های بزرگ واژن (لابیا ماژور) و گاهی لبه‌های کوچک (لابیا مینور) ظاهر می‌شوند. به همین خاطر در اصطلاح عامیانه به آنژیوکراتوم در زنان، آنژیوکراتوم واژن گفته می‌شود.

عوامل تشدید کننده آنژیوکراتوم در زنان

• بارداری: در دوران بارداری، حجم خون مادر به شدت افزایش می‌یابد و از سوی دیگر، وزن جنین در حال رشد روی رگ‌های لگنی فشار زیادی وارد می‌کند. این فشار باعث کند شدن بازگشت خون از سیاهرگ‌های اندام تحتانی به قلب شده و به مویرگ‌های ناحیه تناسلی فشار می‌آورد که باعث تشکیل آنژیوکراتوم خواهد شد.
• مصرف قرص‌های ضدبارداری: تغییرات هورمونی ناشی از استروژن و پروژسترون می‌تواند بر دیواره عروق تاثیر بگذارد.
• یبوست مزمن: زور زدن‌های مداوم به دلیل یبوست، فشار داخل شکمی و لگنی را افزایش داده و به وریدهای ناحیه تناسلی فشار می‌آورد.
• مشاغل ایستاده: ایستادن‌های طولانی مدت باعث تجمع خون در پایین تنه شده و خانم‌ها را بیشتر مستعد ابتلا به آنژیوکراتوم می‌کند.

آنژیوکراتوم در مردان چیست؟

شیوع آنژیوکراتوم در مردان به ویژه با افزایش سن بیشتر از زنان است. پوست کیسه بیضه در مردان بسیار نازک و دارای شبکه عروقی بسیار گسترده‌ای است تا بتواند دمای بیضه‌ها را تنظیم کند؛ اما دقیقا آنژیوکراتوم بیضه چیست؟ با گذشت زمان و ورود به دهه چهارم و پنجم زندگی، بافت‌های همبند و دیواره رگ‌های خونی در کیسه بیضه خاصیت ارتجاعی و کشسانی خود را از دست می‌دهند. در این حالت، مویرگ‌ها گشاد شده و ده‌ها یا گاهی صدها نقطه کوچک قرمز، بنفش یا سیاه رنگ روی سطح کیسه بیضه ظاهر می‌شود. این ضایعات در مردان معمولا به صورت گروهی و متراکم دیده می‌شوند.

ارتباط آنژیوکراتوم بیضه با واریکوسل

در مردان جوان‌تر و زیر 30 سال، اگر آنژیوکراتوم روی کیسه بیضه به صورت ناگهانی و با تعداد زیاد ظاهر شود، باید حتما وضعیت بیمار را از بابت واریکوسل بررسی کرد. واریکوسل فشار خون وریدی را در این ناحیه به شدت بالا می‌برد و باعث ایجاد آنژیوگراتوم‌های ثانویه خواهد شد.

بررسی عمیق‌تر؛ چک لیست تشخیص آنژیوکراتوم از سایر بیماری‌ها

از آنجایی که آنژیوکراتوم در ناحیه واژن و تناسلی نیز قابل گسترش هستند، ممکن است به محض مشاهده آن‌ها نگران شوید و آن‌ها را با مشکلاتی مانند تبخال اشتباه بگیرید. اگر می‌خواهید بدانید که آنژیوکراتوم واژن چیست و چه نشانه‌هایی دارد و آن را تشخیص دهید، به نشانه‌های زیر توجه داشته باشید:

• اندازه و شکل: این ضایعات معمولا به شکل پاپول و برجستگی‌های گنبدی شکل با قطری بین ۱ تا ۵ میلی متر ظاهر می‌شوند.
• رنگ: به دلیل تجمع خون تیره رنگ در زیر لایه ضخیم پوست، این ضایعات به رنگ‌های قرمز کبود، بنفش، آبی تیره و سیاه دیده می‌شوند. برخلاف بسیاری از ضایعات عروقی با اعمال فشار روی پوست، رنگ این ضایعات کاملا محو نخواهند شد.
• بافت سطحی: سطح آنژیوکراتوم به دلیل وجود کراتین، خشن، زبر و گاهی پوسته پوسته است. برخلاف خال‌های معمولی که سطحی صاف دارند، این ضایعات در لمس بسیار سفت و ناصاف احساس می‌شوند.
• خونریزی: آنژیوکراتوم‌ها به شدت مستعد خونریزی هستند. از آنجا که این ضایعات در واقع کیسه‌های کوچکی از خون در نزدیکی سطح پوست هستند، هرگونه آسیب فیزیکی مانند خارش، شیو کردن با ژیلت، اصطکاک با لباس زیر تنگ یا سایش در حین رابطه جنسی، می‌تواند باعث پاره شدن سطح آن‌ها و خونریزی شود.
• بدون درد بودن: این ضایعات در حالت عادی هیچ گونه درد، سوزش یا ترشحی ندارند، مگر اینکه دچار آسیب و زخم شده باشند.

درمان آنژیوکراتوم چیست و چگونه انجام می‌شود؟

درمان آنژیوکراتوم فوریت ندارد و افراد می‌توانند بسته به علت و محل قرارگیری ضایعه، درمان را انجام دهند. با این حال، معمولا اقدامات درمانی که برای این بیماری در نظر گرفته می‌شوند، روی از بین بردن ضایعه تمرکز دارند. البته داروهای اسیدی و مواد بدون نسخه بهتر است که در ناحیه تناسلی استفاده نشوند؛ چرا که خطرات جدی را به همراه خواهند داشت. لیزر درمانی، کرایوتراپی و جراحی از جمله روش‌های رایج برای از بین بردن ضایعه آنژیوکراتوم هستند.

برای درمان آنژیوکراتوم به هیچ وجه با قیچی، سوزن و … سعی در برداشتن ضایعات نکنید. ضایعات باید توسط پزشک و پس از بررسی دقیق از ناحیه تناسلی و سایر نواحی بدن برداشته شوند.

سوالات متداول

• آیا می‌توانم با وجود آنژیوکراتوم تناسلی، رابطه جنسی داشته باشم؟

بله. داشتن رابطه جنسی کاملا بلامانع است زیرا این عارضه مسری نیست. تنها نکته قابل توجه این است که اصطکاک شدید در حین رابطه ممکن است باعث سایش سطح ضایعه و خونریزی خفیف شود که باید برای رفع این مشکل از روان کننده‌های مناسب استفاده شود.

• آیا لیزر موهای زائد باعث ایجاد آنژیوکراتوم می‌شود؟

خیر، لیزر موهای زائد عمق نفوذ مشخصی دارد و فولیکول مو را هدف قرار می‌دهد. این لیزرها باعث ایجاد آنژیوکراتوم نمی‌شوند؛ اما اگر از قبل آنژیوکراتوم داشته باشید، برخورد اشعه لیزر مو به رنگ تیره این ضایعات ممکن است باعث سوزش موقت یا جذب حرارت در آن نقطه شود. تکنسین لیزر باید از روی این ضایعات عبور نکند یا روی آن‌ها را با مداد سفید بپوشاند.

• آیا کودکان هم به آنژیوکراتوم مبتلا می‌شوند؟

بله، اما احتمال ابتلا در ناحیه تناسلی برای آن‌ها کم است. کودکان بیشتر به آنژیوکراتوم میبلی روی انگشتان در اثر سرما یا آنژیوکراتوم منفرد در اثر آسیب فیزیکی هنگام بازی مبتلا می‌شوند که جای نگرانی ندارد.

• خونریزی آنژیوکراتوم را در خانه چگونه متوقف کنم؟

اگر ضایعه بر اثر خارش یا تیغ زدن دچار خونریزی شد، خونسردی خود را حفظ کنید. یک تکه گاز استریل یا پنبه تمیز را روی محل قرار داده و با دو انگشت به مدت ۵ الی ۱۰ دقیقه به طور مداوم و بدون برداشتن دست، آن را فشار بدهید تا خونریزی متوقف شود.