مزایا و معایب وازکتومی | فواید وازکتومی برای مردان چیست؟

زمانی که به این نتیجه می‌رسید که تعداد فرزندان شما کافیست، انتخاب گزینه مناسب برای جلوگیری از بارداری اهمیت زیادی دارد. وازکتومی به عنوان عمل بستن لوله مردان شناخته می‌شود که در میان کلیه روش‌های جراحی و غیرجراحی موجود در جهان، جزو ایمن‌ترین و کم ضرر‌ترین عمل هاست؛ اما تا به حال به مزایا و معایب وازکتومی فکر کرده‌اید؟ وازکتومی با دوره نقاهت کوتاه و درد محدود، فواید زیادی در مقایسه با سایر روش‌ها دارد؛ اما عیب آن عدم پیشگیری بلافاصله پس از انجام آن است. در ادامه مقاله قصد داریم بیشتر در مورد معایب و مزایای وازکتومی صحبت کنیم.

مزایا و معایب وازکتومی برای مردان

شاید قبل از تصمیم گیری برای انجام وازکتومی بخواهید بدانید که مزایا و معایب این روش چیست؟ جدول زیر راهنمای دقیقی برای انتخاب عمل بستن لوله مردان برای پیشگیری از بارداری در آقایان است:

مزایای وازکتومی مردان؛ این روش چه فوایدی دارد؟

بررسی مزایا و معایب وازکتومی مردان نشان می‌دهد که این روش بیشتر از داشتن معایب، دارای مزایا و نقاط قوت زیادی است. فواید وازکتومی برای مردان فقط محدود به اثربخشی بالا نمی‌شود، بلکه انجام آن به صورت سریع و درد کم جزو مزایا و نقاط قوت این عمل هستند. در ادامه دقیق‌تر مزایای وازکتومی مردان را بررسی می‌کنیم:

1. نتیجه و اثربخشی بالا و نزدیک 100 درصد

یکی از مهم‌ترین فواید وازکتومی در مردان، ضریب اطمینان بالای آن است. میزان موفقیت وازکتومی در پیشگیری از بارداری بیش از ۹۹٫۸ درصد ثبت شده است. این آمار نشان می‌دهد که پس از تایید نهایی آزمایشگاه، احتمال بارداری ناخواسته تقریبا به صفر می‌رسد. برخلاف روش‌های موقت مانند قرص‌های خوراکی یا کاندوم که همواره در معرض خطای انسانی، فراموشی یا پارگی قرار دارند، این روش اطمینان خاطری دائمی و همیشگی ایجاد می‌کند.

۲. پروسه سرپایی، سریع و کم‌درد

از نظر پزشکی وازکتومی یک جراحی سنگین و تهاجمی نیست و نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد. کل روند در کلینیک یا مطب متخصص اورولوژی و تحت بی‌حسی موضعی انجام شده و فرد بلافاصله پس از اتمام درمان مرخص می‌شود. میزان ناراحتی حین کار به لطف تکنیک‌های مدرن بی‌حسی بسیار ناچیز و کاملا قابل تحمل است.

۳. دوره نقاهت بسیار کوتاه و بازگشت سریع به زندگی

دوره نقاهت وازکتومی در مقایسه با بعضی از روش‌ها و جراحی‌های پیچیده کوتاه‌تر است. اکثر آقایان پس از گذشت 48 تا 72 ساعت بعد از عمل وازکتومی به فعالیت‌های شغلی و روزمره خودشان باز می‌گردند. فعالیت‌های ورزشی سنگین‌تر و روابط زناشویی معمولا پس از حدود یک هفته قابل انجام هستند. بنابراین، یکی از مزایای وازکتومی برای مردان همین است که دوره نقاهت طولانی ندارد.

4. بهبود کیفیت رابطه زناشویی و صمیمیت زوجین

تحقیقات متعدد نشان می‌دهند زوجینی که این روش را انتخاب کرده‌اند، بهبود چشمگیری در کیفیت روابط زناشویی خود تجربه می‌کنند. حذف استرس دائمی و نگرانی از بارداری ناخواسته و همچنین رهایی از نیاز به اقدامات قبل از رابطه برای استفاده از وسایل پیشگیری، فضای پر آرامش و بهتری را برای روابط زناشویی ایجاد می‌کند.

5. عدم تاثیر بر عملکرد جنسی، میل و انزال

یکی از رایج‌ترین باورهای اشتباه این است که وازکتومی باعث کاهش میل جنسی، اختلال در نعوظ یا کاهش حجم انزال می‌شود. خوشبختانه تحقیقات گسترده اثبات کرده‌اند که وازکتومی هیچ گونه تاثیری در موارد زیر ندارد:

• تولید تستوسترون: هورمون مردانه تستوسترون از طریق جریان خون منتقل می‌شود و لوله‌های انتقال دهنده اسپرم در آن نقشی ندارند. بنابراین، پس از عمل جراحی سطح هورمون‌ها به صورت دست نخورده باقی می‌مانند.
• حجم مایع منی: اسپرم‌ها تنها حدود ۱ تا ۵ درصد از کل حجم مایع منی را تشکیل می‌دهند. بقیه مایع منی توسط پروستات تولید می‌شود. پس از عمل، ظاهر، رنگ و حجم انزال هیچ تغییر حسوسی نخواهد داشت.
• کیفیت رابطه: نه تنها کیفیت رابطه پس از انجام این عمل کاهش پیدا نمی‌کند، بلکه بسیاری از زوجین به دلیل رهایی از استرس بارداری ناخواسته، بهبود رابطه زناشویی را تجربه می‌کنند.

6. صرفه اقتصادی بالا در طول زمان

اگرچه انجام عمل وازکتومی هزینه‌ای اولیه دارد، اما در مقایسه با هزینه‌های مداوم و چندساله خرید کاندوم، قرص‌های ضدبارداری، آ‌یو‌دی (IUD) و به ویژه عمل‌های جراحی سنگین‌تر زنان، بسیار مقرون به صرفه تر است. مراحل انجام وازکتومی در مردان سخت نیست و یک سرمایه گذاری برای راحتی همیشگی در طول روابط جنسی محسوب می‌شود.

7. مشارکت عادلانه در مسئولیت باروری

در اکثر جوامع، مسئولیت پیشگیری و عوارض ناشی از مصرف طولانی مدت داروهای هورمونی یا استفاده از IUD بر دوش زنان است. آگاهی از فواید بستن لوله‌های مردان این امکان را فراهم کرده تا آقایان نقش فعال و مسئولانه برای برنامه ریزی در خانواده داشته باشند و عوارض مصرف داروهای هورمونی و خطر عمل جراحی در همسر آن‌ها به حداقل برسد.

نکات منفی و معایب وازکتومی

برای اینکه یک دیدگاه منصفانه در مورد معایب و مزایای وازکتومی داشته باشیم، باید معایب و نقاط منفی این روش را نیز بررسی کنیم. به طور کلی، وازکتومی و سرطان پروستات یا سایر عوارض خطرناکی که در مورد آن ذکر می‌شود، حقیقت ندارد؛ اما از یک سری جنبه‌ها می‌توان معایب وازکتومی را نیز بررسی کرد:

1. دائمی بودن و برگشت پذیری بسیار کم

اصلی‌ترین معایب وازکتومی در دائمی بودن آن هاست. اگرچه عملی تحت عنوان «عمل بازگشت وازکتومی» (Vasectomy Reversal) وجود دارد، اما این جراحی پیچیده، بسیار هزینه بر بوده و موفقیت آن تضمین‌شده نیست. درصد موفقیت در بازگرداندن باروری با گذشت زمان از عمل اولیه کاهش می‌یابد. بنابراین، وازکتومی تنها باید توسط افرادی انتخاب شود که کاملا مطمئن هستند در آینده تصمیمی برای فرزندآوری ندارند.

۲. عدم ایجاد ایمنی بلافاصله پس از عمل

برخلاف برخی روش‌ها، وازکتومی به محض اتمام جراحی باعث ناباروری نمی‌شود. اسپرم‌های باقی ‌مانده در کانال‌ها فوقانی تا مدتی حضور دارند. معمولا باید حداقل ۱۰ تا ۲۰ بار انزال صورت گیرد یا حدود ۸ تا ۱۲ هفته بگذرد و سپس آزمایش تحلیل منی و آزمایش اسپرم انجام شود تا صفر بودن اسپرم‌ها مورد تایید قرار بگیرد. در این مدت استفاده از سایر روش‌های پیشگیری الزامی است.

۳. نداشتن حفاظت در برابر بیماری‌های مقاربتی (STDs)

وازکتومی تنها از بارداری جلوگیری می‌کند و هیچ‌‌گونه محافظتی در برابر عفونت‌ها یا بیماری‌های منتقل‌شونده از راه جنسی مانند ایدز، زگیل تناسلی، سوزاک و … ایجاد نمی‌کند. در صورت وجود روابط پرخطر، همچنان استفاده از کاندوم برای پیشگیری از این بیماری‌ها الزامی است.

۴. احتمال بروز احساس درد یا ناراحتی موقت بعد از جراحی

مانند هر اقدام پزشکی و جراحی دیگری، ممکن است پس از عمل، مواردی همچون تورم خفیف، کبودی، خون مردگی سطحی یا احساس فشار موقت در ناحیه بیضه‌ها مشاهده شود. این شرایط معمولا ظرف چند روز تا چند هفته با استراحت و مصرف مسکن‌های ساده کاملا برطرف می‌شوند.

۵. احتمال صدمات نادر بافتی یا عفونت‌های موضعی

در موارد بسیار نادر و در شرایطی که عمل وازکتومی را نزد افراد غیر متخصص انجام دهید، احتمال بروز عفونت یا تجمع خون وجود دارد. با مصرف آنتی بیوتیک‌ها و مراقبت‌های پزشکی این مشکلات نیز قابل رفع هستند. درصد کمی از افراد نیز ممکن است درد مزمن و خفیفی را در ناحیه بیضه‌ها احساس کنند.

برای جلوگیری از معایب وازکتومی در مردان مهم است که این عمل را نزد افراد متخصص انجام دهید. دکتر محمد رنجبری متخصص اورولوژی و با سال‌ها تجربه در زمینه وازکتومی مردان، آماده انجام این عمل برای شما هستند.

چه افرادی کاندیدای مناسبی برای انجام وازکتومی هستند؟

وازکتومی یک روش دائمی برای پیشگیری از بارداری است. به همین دلیل تصمیم برای انجام آن باید با آگاهی کامل و پس از بررسی شرایط فردی و خانوادگی گرفته شود. معمولاً متخصصان اورولوژی این روش را به افرادی پیشنهاد می‌کنند که شرایط زیر را داشته باشند:

• افرادی که تصمیم قطعی برای عدم فرزندآوری در آینده دارند: زوج‌هایی که تصمیم عدم بارداری قطعی گرفته‌اند و اطمینان دارند که تمایلی به داشتن فرزند بیشتر ندارند، می‌توانند این روش را در نظر بگیرند.
• افرادی که احتمال انتقال بیماری‌های ژنتیکی در آن‌ها وجود دارد: در برخی خانواده‌ها، وجود بیماری‌های ارثی یا اختلالات ژنتیکی جدی است. در این شرایط زوجین می‌توانند با تصمیم گیری در مورد انجام وازکتومی، از خطر انتقال این بیماری‌های ژنتیکی خودداری کنند.
• خانم‌هایی که بارداری مجدد می‌تواند سلامتشان را تهدید کند: در شرایطی که بارداری برای مادر خطرات پزشکی ایجاد می‌کند یا استفاده از روش‌های دیگر پیشگیری برای او مناسب نیست، وازکتومی می‌تواند یکی از گزینه‌های مفید باشد. مهم‌ترین مزایای وازکتومی این است که تاثیری روی زنان ندارد.
• افرادی که از نظر فکری و روانی برای این تصمیم آمادگی دارند: فرد باید از دائمی بودن این روش، محدودیت‌های آن و این موضوع که بازگشت آن همیشه موفقیت آمیز نیست آگاهی لازم را داشته باشد.

چه افرادی کاندیدای مناسبی برای وازکتومی نیستند؟

با وجود اینکه وازکتومی یک روش ایمن و کم‌خطر محسوب می‌شود، انجام آن برای همه افراد انتخاب مناسبی نیست. در موارد زیر بهتر است تصمیم گیری به تعویق افتاده و بیشتر به مزایا و معایب وازکتومی فکر کرد:

• افرادی که هنوز درباره داشتن فرزند در آینده مطمئن نیستند. به ‌خصوص افراد جوان یا افرادی که ممکن است شرایط زندگی و دیدگاهشان در سال‌های آینده تغییر کند.
• افرادی که به دلیل فشار اطرافیان، مشکلات مالی موقت یا شرایط روحی نامناسب تصمیم به انجام این عمل گرفته‌اند.
• افرادی که تنها با امید به برگشت پذیری وازکتومی در آینده اقدام می‌کنند، بهتر است بیشتر روی معایب وازکتومی فکر کنند؛ زیرا بازگرداندن این عمل همیشه امکان‌پذیر یا موفقیت آمیز نیست.
• افرادی که دچار عفونت فعال در ناحیه تناسلی یا مشکلات انعقادی کنترل نشده هستند. در این شرایط ابتدا باید مشکل زمینه‌ای درمان شود.

سوالات متداول

• آیا وازکتومی باعث کاهش میل جنسی یا توان مردانگی می‌شود؟

خیر. وازکتومی هیچ گونه تاثیری بر سطح تستوسترون یا اعصاب درگیر در نعوظ ندارد. میل جنسی، توانایی نعوظ و کیفیت ارگاسم کاملا سالم خواهند ماند و مشکلی از این بابت برای شما بوجود نمی‌آید.

• آیا پس از عمل وازکتومی حجم مایع منی به شدت کاهش پیدا می‌کند؟

تغییر حجم مایع منی ناچیز و غیرقابل تشخیص است. اسپرم‌ها تنها ۲ تا ۵ درصد از حجم کل مایع انزالی را تشکیل می‌دهند و ۹۵ درصد مابقی توسط غده پروستات تامین می‌شوند. بنابراین، نیازی به نگرانی از بابت این موضوع نیست.

• با توجه به مزایا و معایب وازکتومی انجام آن به صرفه است؟

با توجه به مزایا و معایب وازکتومی، انجام آن برای آقایان هم از نظر اقتصادی و هم از نظر کاهش عوارض به صرفه است و جزو روش‌های ایمن برای جلوگیری از بارداری ایمن محسوب می‌شود.

• سرنوشت اسپرم‌های تولیدشده در بدن پس از عمل چیست؟

تولید اسپرم در بیضه‌ها ادامه می‌یابد، اما به دلیل مسدود بودن مسیر، اسپرم‌های اضافه به صورت طبیعی توسط خود بدن تجزیه و جذب می‌شوند. بنابراین، همچنان بدن در حالت عادی اسپرم برای بارداری تولید می‌کند.

• آیا فواید وازکتومی در مردان پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی نیز هست؟

خیر. این عمل فقط ابزاری برای تنظیم خانواده و پیشگیری از بارداری است و تاثیری در جلوگیری از انتقال بیماری‌های مقاربتی ندارد.