زگیل در کودکان: علائم، انواع و نحوه درمان آن (راهنمای والدین)

به تازگی متوجه برآمدگی کوچکی روی پوست فرزندتان شده‌اید و نگران هستید که او مبتلا به زگیل شده باشد؟ بسیاری از والدین به محض مشاهده هر تغییر پوستی ناآشنا، نگران ابتلا به زگیل در کودکان می‌شوند. در حالی که هر عارضه پوستی زگیل نیست؛ اما زگیل در بچه‌ها مشکلی است که بسیار دیده می‌شود. شناخت علائم زگیل در کودکان مانند برجستگی‌های متعدد در نواحی مختلف و بررسی دقیق روش درمان، می‌تواند به کنترل این عارضه و مدیریت سریع آن کمک کند. در این مقاله نحوه تشخیص زگیل پوستی در کودکان و علائمی که شما والدین باید به آن‌ها توجه کنید را بررسی می‌کنیم.

زگیل در بچه‌ها چیست؟

زگیل‌ها توده‌های کوچک، غیرسرطانی و خوش‌خیمی هستند که بر روی پوست ظاهر می‌شوند. این ضایعات پوستی زمانی ایجاد می‌شوند که ویروسی از خانواده پاپیلومای انسانی (HPV) لایه بالایی پوست را عفونی کند. زگیل در بچه‌ها بسیار شایع‌تر از بزرگسالان است، زیرا سیستم ایمنی کودکان هنوز به طور کامل در برابر انواع مختلف این ویروس‌ها تکامل نیافته است. اگر به تصاویر زگیل در کودکان دقت کنید، حتما متوجه طیف وسیعی از برآمدگی‌های گوشتی و یا صاف روی پوست کودکان می‌شوید. دلیل تنوع زگیل در بچه‌ها، تایپ‌های زگیل تناسلی است که بسته به نوع ویروس و محل درگیری روی بدن متفاوت است.

چه چیزی باعث زگیل در کودکان می‌شود؟

زگیل‌ها توسط ویروس پاپیلومای انسانی HPV ایجاد می‌شوند، یک عفونت ویروسی پوستی که لایه بیرونی پوست را تحت تاثیر قرار می‌دهد. انواع مختلفی از HPV در کودکان وجود دارد و هر نوع می‌تواند منجر به ظاهر یا محل کمی متفاوت زگیل شود. این ویروس از طریق بریدگی‌های روی پوست از طریق بازی روزمره وارد وست می‌شود.

زمانی که ویروس وارد بدن می‌شود، رشد سریع سلول‌های پوستی اتفاق افتاده و سطح ناهموار و برآمده‌ای ایجاد می‌کند که در واقع همان زگیل در کودکان است. از آنجایی که کودکان دائما در حال کاوش در محیط خود و تعامل با سایر کودکان هستند، علل زگیل در کودکان اغلب به فعالیت‌های عادی مانند زمان بازی در زمین بازی، ورزش و سطوح مشترک مرتبط است.

علائم زگیل در کودکان

تشخیص زودهنگام زگیل در کودکان، برای مدیریت و جلوگیری از شیوع بیشتر آن حیاتی است. شما به عنوان والدین، نقش اساسی در تشخیص به موقع و مراجعه زودهنگام به پزشک دارید. اگر نشانه‌های زیر را در بخش‌هایی از پوست بدن کودک خودتان از جمله کف پا، دست‌ها و … مشاهده کردید، حتما به پزشک اطفال یا کلینیک HPV رونا با حضور پزشکان متخصص HPV مراجعه کنید.

• زگیل‌های زبر و برآمده با سطح دانه‌دار
• نقاط سیاه درون برآمدگی
• خوشه‌های کوچکی که تکثیر می‌شوند
• درد با فشار روی کف پا
• تغییر در بافت یا رنگ پوست

چرا کودکان بیشتر از بزرگسالان به زگیل مبتلا می‌شوند؟

زگیل پوستی، عارضه‌ای است که هر فردی در هر سن و سالی می‌تواند به آن مبتلا شود؛ اما موضوع اینجاست که اگر سیستم ایمنی بدن قوی باشد، می‌توان با ویروس ایجاد کننده این زگیل مبارزه کرده و آن را دفع کند. از آنجایی که سیستم ایمنی بدن کودکان هنوز کامل نشده و ضعیف است، بیشتر از بزرگسالان تحت تاثیر بیماری‌های ویروسی و عفونی مانند زگیل پوستی قرار می‌گیرند. در واقع، سیستم ایمنی بدن کودکان قادر به سرکوب کردن این ویروس نیست و همین موضوع، شانس ابتلا و شکل گیری زگیل‌ها را در کودکان نسبت به بزرگسالان افزایش می‌دهد.

نحوه انتقال زگیل پوستی در کودکان

بسیاری از والدین نگران علت زگیل در کودکان هستند و می‌خواهند بدانند که این مشکل در اثر چه عاملی، باعث بیماری کودک آن‌ها شده است. به طور کلی، از آنجایی که کودکان هنوز قادر به برقراری رابطه جنسی نیستند، نمی‌توان انتقال زگیل در آن‌ها را به این روابط مرتبط دانست. با این حال، تماس پوست با پوست فقط محدود به رابطه جنسی نیست، بلکه کودکان می‌توانند با دست دادن، بازی کردن با دوستان و حتی تماس با مناطق آلوده استخر به زگیل پوستی مبتلا شوند. از جمله راه‌های متداول انتقال زگیل در کودکان شامل:

• استفاده مشترک از حوله، جوراب یا کفش: بعضی از بچه‌ها در مدرسه، باشگاه و استخر از حوله، جوراب و کفش‌های آلوده دوستان خودشان استفاده می‌کنند. اگر دوست آن‌ها به زگیل مبتلا باشد، ممکن است از طریق این وسایل مشترک زگیل به کودک سالم نیز منتقل شود.
• راه رفتن پابرهنه در رختکن یا استخر: یکی از راه‌های انتقال زگیل، راه رفتن پابرهنه در رختکن و استخر است. از آنجایی که ویروس می‌تواند مدت زمان کوتاهی خارج از بدن زنده بماند، احتمال اینکه از طریق این روش‌ها به بدن کودکان منتقل شود وجود دارد.
• کندن زگیل موجود و لمس ناحیه دیگری از پوست: گاهی اوقات خود کودکان باعث انتقال زگیل پوستی از یک ناحیه به ناحیه دیگر می‌شوند. کندن زگیل روی پوست و لمس کردن ناحیه دیگر، مستقیما باعث انتقال زگیل پوستی و رشد آن در نواحی دیگر بدن می‌شود.
• تماس نزدیک در حین بازی یا ورزش: در حین ورزش، بازی کردن و یا حتی ابزار علاقه کودکان به یکدیگر، احتمال تماس پوست با پوست افزایش پیدا می‌کند. برای مثال اگر دوست کودک شما روی ناحیه دست خودش زگیل داشته باشد، با دست دادن به کودکتان ممکن است آن را منتقل کند.

بررسی انواع زگیل در کودکان

برای تشخیص بهتر، باید با انواع زگیل در کودکان آشنا باشیم. شکل زگیل در کودکان مستقیما به نوع آن بستگی دارد. در واقع ممکن است زگیل‌ها در هر ناحیه‌ای از بدن کودکان رشد کنند و این یعنی باید مراقب انتقال این ضایعات به سایر نواحی بدن کودکان نیز باشید. در ادامه به مهم‌ترین و رایج‌ترین انواع زگیل در کودکان اشاره می‌کنیم.

زگیل‌های معمولی

زگیل‌های معمولی، کم خطرترین نوع زگیل روی انگشتان، دست‌ها، زانوها و آرنج‌ها هستند. شکل زگیل‌های معمولی شبیه به گل کلم کوچک است و با سطحی زبر و خاکستری، ممکن است روی پوست دیده شود. معمولا زگیل‌های معمولی یا قهوه‌ای رنگ هستند یا به رنگ پوست دیده می‌شوند.

علائم

• سطح زبر روی پوست
• رنگ خاکستری یا قهوه‌ای
• بسیار کم خطر
• مشابه با گل کلم کوچک روی سطح پوست

زگیل صورت بچه

زگیل صورت بچه، یکی از انواع زگیل‌های مسطح است که معمولا کوچک‌تر، نرم‌تر و صاف‌تر از سایر زگیل در بچه‌ها احساس می‌شود. زگیل‌هایی که روی نواحی صورت بچه ایجاد می‌شوند، به صورت گروهی هستند. ممکن است در کنار یکدیگر و یا با فاصله از هم روی صورت، گردن و دست‌ها ظاهر شوند. رنگ زگیل صورت بچه می‌تواند صورتی و یا قهوه‌ای روشن باشد.

علائم

• اندازه بسیار کوچک (سر سوزن)
• کمی برجسته اما عمدتا مسطح
• به رنگ پوست یا قهوه‌ای روشن
• قابل مشاهده به صورت خوشه ای

زگیل کف پا در کودکان

زگیل کف پا در کودکان یکی از آزاردهنده‌ترین انواع زگیل است. برخلاف سایر زگیل‌ها که به سمت بیرون رشد می‌کنند، زگیل‌های کف پا به دلیل فشار ناشی از راه رفتن، به سمت داخل پوست رشد می‌کنند. این زگیل‌ها معمولا دردناک هستند و کودک ممکن است هنگام راه رفتن احساس درد و ناراحتی داشته باشد.

زگیل کف پا در کودکان ممکن است به شکل زگیل موزاییکی باشد که به صورت خوشه‌ای از زگیل‌ها در کف پا هستند و به صورت گروهی در کنار هم قرار گرفته‌اند. زگیل‌ها به مرور زمان تکثیر می‌شوند و بیشتر قابل توجه و تشخیص قرار می‌گیرند. که خوشه‌هایی از زگیل‌های کف پا هستند که به صورت گروهی در کنار هم قرار گرفته‌اند. این زگیل‌ها ممکن است به مرور زمان تکثیر شوند و بیشتر قابل توجه شوند.

علائم

• درد هنگام راه رفتن یا ایستادن
• یک لکه زبر با نقاط سیاه کوچک
• سطح پینه مانند روی پوست
• درد با فشار بر روی ناحیه

زگیل‌های نخی

این زگیل‌ها به سرعت رشد می‌کنند و ظاهری شبیه به نخ یا برس‌های ریز دارند. زگیل‌های نخی معمولا در اطراف دهان، چشم‌ها و بینی ظاهر می‌شوند. یکی از نواحی رایج برای شکل گیری زگیل نخی در کودکان، ناحیه پلک است که اکثر والدین خیلی سریع متوجه آن می‌شوند و به پزشک مراجعه می‌کنند.

علائم

• ظاهر نازک و انگشت مانند
• اغلب در اطراف دهان، بینی یا پلک‌ها یافت می‌شوند.
• معمولا به رنگ گوشت و نسبتا تیره
• دارای رشد بسیار سریع

 زگیل مقعدی و تناسلی در کودکان

یکی از نگرانی‌های عمده والدین، مشاهده ضایعات در نواحی تناسلی است. زگیل مقعدی در کودکان یا زگیل‌های تناسلی می‌توانند در اثر تماس پوستی در زمان تعویض پوشک توسط فرد آلوده، انتقال از مادر به نوزاد در حین زایمان، یا در موارد نادرتر به دلیل سوء استفاده جنسی ایجاد شوند.

علائم

• زائده‌های گل کلمی شکل در ناحیه مقعد و تناسلی
• خارش و یا خونریزی خفیف از مقعد
• درد هنگام اجابت مزاج کودکان
• مشاهده برجستگی‌های ریز هنگام تعویض پوشک

زگیل بچه‌ها معمولا در کدام نواحی شکل می‌گیرند؟

زگیل‌های کودکان می‌توانند در هر جایی از بدن آن‌ها شکل بگیرند؛ اما برخی از مناطق به دلیل قرار گرفتن در معرض آلودگی‌های بیشتر، آسیب پذیرتر از دیگر نواحی هستند. معمولا زگیل در کودکان در نواحی زیر دیده می‌شوند:

• دست‌ها و انگشتان
• زانوها و آرنج‌ها
• کف پاها
• اطراف ناخن‌های دست یا پا
• صورت و گردن

کودکانی که ناخن‌های خود را می‌جوند ممکن است شاهد زگیل در اطراف ناخن‌های خودشان باشند. همچنین کودکان فعال در ورزش، به علت زمین خوردن‌های متوالی ممکن است زگیل‌هایی را روی زانوها یا پاهای خودشان مشاهده کنند که به علت تماس مستقیم پوست آلوده است.

آیا زگیل در کودکان خطرناک است؟

یکی از نگرانی‌های والدین در مورد زگیل در کودکان، خطرناک بودن آن است. خوشبختانه در اکثر مواقع زگیل‌های پوستی معمولی که روی دست، پا و صورت شکل می‌گیرند، کاملا بی خطر و خوش خیم هستند. حتی با وجود ضعف سیستم ایمنی کودک شما، بدن کودک قادر به مبارزه با این زگیل است و نیازی به نگرانی از بابت سرطانی شدن آن نخواهد داشت. عفونت‌های ویروسی سطحی مانند زگیل، توسط سیستم ایمنی بدن کودک شناسایی و از بین می‌روند. حتی شما می‌توانید با کمک کردن به درمان زگیل در کودکان، از انتقال آن به سایر نقاط بدن جلوگیری نید.

آیا زگیل تناسلی در کودکان خطرناک است؟

زگیل تناسلی در کودکان معمولا نادر است و در موارد محدودی ایجاد می‌شود. با این وجود، اگر زائده گل کلمی شکل در نواحی خاصی از مقعد و تناسلی مشاهده کردید، حتما باید برای درمان اقدام کنید. حالی که خود ضایعه زگیل ممکن است مستقیما تهدیدکننده حیات نباشد، اما حضور زگیل تناسلی یا زگیل مقعدی در کودکان نیازمند بررسی فوری و دقیق توسط پزشک متخصص اطفال است. دلیل این امر بررسی علت انتقال ویروس (از جمله رد کردن احتمال سوء استفاده جنسی) و جلوگیری از گسترش ویروس‌هایی است که در آینده ممکن است خطرناک باشند.

نحوه پیشگیری از زگیل در کودکان؛ چگونه از شیوع آن جلوگیری کنیم؟

هنگامی که کودکی زگیل دارد، جلوگیری از شیوع آن مهم می‌شود. والدین می‌توانند با آموزش عادات ساده، انتقال بیماری کودک را به دیگران کاهش دهند و در عین حال، از شکل گیری مجدد زگیل‌ها جلوگیری کنند. اصلی‌ترین دلیل زگیل در کودکان، عدم مراقبت صحیح و رعایت نکردن نکات بهداشتی است. بنابراین، برای جلوگیری از شیوع زگیل در بچه‌ها بهتر است که نکات زیر را در نظر بگیرید:

• به کودک خودتان یاد بدهید که مرتب دست‌ها و صورت خودش را بشوید. استفاده از شوینده مناسب، شستشوی دقیق دست‌ها و لای انگشتان، همگی نیاز به آموزش دارند.
• اجازه ندهید که کودک شما ناخن‌ها را بجود و پوست اطراف آن را بکند. گاهی اوقات این کار باعث آسیب جدی به پوست شده و زخم‌هایی را ایجاد می‌کند که به راحتی راه را برای انتقال ویروس به بدن کودکان تسهیل می‌کنند.
• کودکان را در استخر مجبور به پوشیدن دمپایی کنید. استخرهای شلوغ، منشاء اصلی ابتلا به زگیل بچه‌ها هستند. کودکان خودتان را مجاب کنید تا از کفش در محیط بیرون از رختکن و از دمپایی در داخل رختکن استفاده کنند.
• اجازه ندهید کودکان از وسایل مشترک استفاده کنند. در حمام‌های عمومی، رختکن استخر و هر فضای دیگری، امکان استفاده از وسایل مشترک مانند حوله، جوراب و … وجود ندارد. این موضوع را به کودک خودتان آموزش دهید.
• بریدگی‌ها و خراش‌های پوستی با چسب زخم بپوشانید. زخم‌های پوستی، می‌توانند علت زگیل در کودکان باشند. اگر کودک شما بازیگوش است، حتما به او آموزش بدهید تا پس از زخم شدن دست، پا و روی زانو یک چسب زخم روی آن قرار دهد.
• اگر کودک شما زگیل دارد، به او آموزش بدهید که آن را لمس نکند. لمس و دستکاری کردن زگیل باعث انتشار آن به نواحی دیگر می‌شود. برای جلوگیری از زگیل از نیاز به درمان زگیل دهان و خطرات مربوط به آن، اجازه ندهید که کودک دست آلوده را داخل دهان خودش کند.

تفاوت زگیل و پینه در کودکان؛ چطور تشخیص دهیم؟

زگیل و پینه هر دو می‌توانند به صورت برجستگی یا ضخیم‌شدگی روی پوست کودکان ظاهر شوند، به همین دلیل بسیاری از والدین در تشخیص آن‌ها دچار اشتباه می‌شوند. با این حال، این دو ضایعه از نظر علت ایجاد، ظاهر و روند درمان تفاوت‌های مهمی دارند. زگیل یک ضایعه ویروسی ناشی از ویروس HPV است که معمولا سطحی خشن و ناهموار دارد، ممکن است نقاط سیاه ریز در آن دیده شود و خطوط طبیعی پوست را مختل کند. در مقابل، پینه یا کالوس در اثر فشار و اصطکاک مداوم ایجاد می‌شود، سطحی صاف‌تر دارد، فاقد نقاط سیاه است و خطوط پوست از روی آن عبور می‌کنند.

آیا زگیل‌های کودکان خود به خود از بین می‌روند؟

بسیاری از زگیل‌ها در کودکان به طور طبیعی با گذشت زمان و با پاکسازی ویروس توسط سیستم ایمنی بدن برطرف می‌شوند. برخی ممکن است ظرف چند ماه از بین بروند، در حالی که برخی دیگر مدت بیشتری دوام می‌آورند. اینکه تصور کنید درمان زگیل در کودکان الزامی نیست، چون سیستم ایمنی آن را از بین می‌برد، اشتباه است. در برخی از مواقع زگیل‌ها بزرگ‌تر و دردناک می‌شوند و حتی احتمال سرایت آن‌ها به دیگران وجود دارد. پس برای درمان زگیل در کودکان اقدام کنید تا بهترین نتیجه حاصل شود و از خطرات احتمالی، جلوگیری گردد.

روش‌های درمان زگیل در کودکان

بسیاری از زگیل‌ها بدون هیچ درمانی، طی ۶ ماه الی ۲ سال به خودی خود ناپدید می‌شوند. اما به دلیل ظاهر ناخوشایند، احتمال سرایت به سایر نقاط بدن یا دردناک بودن والدین باید به دنبال بهترین روش درمانی باشند. روش‌های درمان زگیل در کودکان نسبت به بزرگسالان، باید حساس‌تر دنبال شوند:

درمان‌های خانگی و بدون نسخه (توصیه نشده)

برای درمان زگیل در کودکان به روش‌های خانگی، می‌توانید به صورت زیر پیش بروید:

• اسید سالیسیلیک: این ماده در قالب قطره، ژل یا پد در داروخانه‌ها موجود است. اسید سالیسیلیک با لایه‌برداری تدریجی زگیل بچه‌ها، آن را از بین می‌برد؛ اما ممکن است باعث حساسیت پوستی و بروز مشکلات جدی در کودکان شود. بدون نسخه پزشک و تجویز ایشان، از پمادهای حاوی این اسید استفاده نکنید.
• استفاده از نوار چسب: یک روش خانگی قدیمی که شامل پوشاندن زگیل با نوار چسب نقره‌ای برای چند روز، سپس خیساندن و سوهان کشیدن آن است. این روش نیز توصیه نمی‌شود؛ چرا که سوهان کشیدن روی زگیل کودکان خطرناک بوده و احتمال گسترش و حساسیت پوستی را افزایش می‌دهد.

درمان‌های پزشکی و کلینیکی

در صورتی که بعد از مدتی زگیل در کودکان از بین نرفت و حتی رشد بیشتری نیز پیدا کرد، باید حتما از درمان‌های پزشکی و کلینیکی کمک گرفت. در این صورت، علائم زگیل در کودکان سریع‌تر کاهش پیدا می‌کنند و احتمال گسترش این ضایعات نیز به حداقل می‌رسد.

• کرایوتراپی (سرما درمانی): پزشک از نیتروژن مایع برای فریز کردن زگیل در کودکان استفاده می‌کند. این روش ممکن است برای کودکان خردسال کمی دردناک باشد؛ اما در مواردی انجام آن الزامی است.
• لیزر درمانی: لیزر CO2 زگیل تناسلی، یکی از روش‌های رایج برای درمان زگیل است. البته این لیزر فقط برای زگیل تناسلی کاربرد ندارد، بلکه می‌توان برای از بین بردن زگیل کف پا، صورت و دیگر نواحی بدن کودکان نیز از آن کمک گرفت.
• داروهای موضعی تقویت‌کننده سیستم ایمنی: کرم‌هایی مانند ایمیکویمود (Imiquimod) که سیستم ایمنی پوست را برای مبارزه با ویروس تحریک می‌کنند، می‌توانند برای سن مشخصی از کودکان مفید باشند؛ اما نباید همیشه استفاده شوند.

جمع‌بندی: برای زگیل در کودکان نگران نباشید!

زگیل‌ در کودکان عارضه‌ای شایع، مسری اما در بیشتر موارد بی‌خطر است. علت زگیل در کودکان ویروس HPV است که از طریق تماس مستقیم منتقل می‌شود. بسته به شکل زگیل در کودکان و محل بروز آن (دست، صورت، کف پا یا نواحی تناسلی)، روش‌های مختلفی برای تشخیص و درمان وجود دارد. اگرچه بسیاری از زگیل‌ها خود به خود بهبود می‌یابند، اما درمان‌های پزشکی و خانگی می‌توانند روند بهبودی را تسریع بخشند.

در صورت مشاهده زگیل در نواحی حساس یا عدم بهبودی آن، همین حالا برای مشاوره آنلاین یا مراجعه حضوری با کلینیک HPV رونا تماس بگیرید.

سوالات متداول